Hoe voorkom je een vechtscheiding?

De 8 oorzaken van ruzie bij scheiding en hoe je die vermijdt

Guido Bakker

Copyright © 2018 Guido Bakker

Uitgever: Bemweb BV

Auteur: Guido Bakker

Redactie: Haags Bureau

Ontwerp binnenwerk: Haags Bureau

Foto omslag: Daniëlle Depau

Foto auteur: Indra Simons

Druk: www.pumbo.nl

Eerste druk: december 2018

ISBN 978-90-829740-0-3 (boek)

ISBN 978-90-829740-1-0 (eBook)

NUR 767

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inleiding

Stel, je bent je relatie zat. Het gaat gewoon niet meer tussen jullie. Je maakt om de kleinste dingen ruzie en intiem zijn jullie al tijden niet meer geweest. Hoewel je elkaar ooit eeuwige trouw beloofde, lijkt nu het eind van de relatie nabij. Op een dag is het dan zover. Je wordt ’s ochtends wakker en ineens valt het kwartje. Je weet het zeker: je wilt scheiden.

Enkele jaren geleden was ik de scheidingsmediator van Johan en Marina. Onlangs kwam ik Johan onverwacht weer tegen. We raakten aan de praat en hij vertelde me dat hij zich het moment waarop zijn kwartje viel, nog heel precies wist te herinneren:

“Ik baalde al jaren van onze relatie. We waren echt uit elkaar gegroeid en wisten niet hoe we daarmee om moesten gaan. We maakten veel ruzie en de sfeer was eigenlijk nooit meer warm en gezellig. Toch had ik nooit gedacht dat ik ooit de handdoek in de ring zou gooien. Dat idee paste gewoon niet in mijn hoofd. Ik leek niet met, maar ook niet zonder mijn vrouw te kunnen. Daarom was het moment dat ik besefte, nee, besloot, dat ik echt wilde scheiden, één van de aller moeilijkste momenten van mijn leven.”

Er zijn inmiddels zo’n zeven jaren verstreken, maar toch worden zijn ogen vochtig wanneer hij over die periode praat. Waarom was nou juist dát moment zo moeilijk, vroeg ik hem. Zijn antwoord was even verbazingwekkend als begrijpelijk:

“Ik kon me niet langer verschuilen achter gemopper en geruzie. Ik móest wel in actie komen en de scheiding in gang zetten. Maar ik had geen idee waar ik aan begon. Ik had geen idee wat ik de kinderen zou aandoen. Hoe zou ik ze moeten vertellen dat hun vader en moeder uit elkaar zouden gaan? Het voelde niet alleen alsof ik heel erg had gefaald, maar ik was na een relatie van 24 jaar ook doodsbang voor wat me daarna te wachten stond.”

Je hart zegt je dat je wilt scheiden, maar omdat je bang bent voor de onbekende consequenties houdt je verstand je tegen. Daarom blijf je bij elkaar. Dan weet je tenminste wat je hebt. Maar zo kom je ook in de knoop met jezelf. Wat rest is alleen maar hopen dat deze ellende als vanzelf zal overwaaien.

Vaak gebeurt dat ook. Maar niet altijd.

Echtscheiding in Nederland

In Nederland eindigt ruim een derde van alle huwelijken in een echtscheiding. Jaarlijks scheiden er circa 80.000 stellen. De helft daarvan is gehuwd of heeft een geregistreerd partnerschap. Scheiden lijkt daardoor wel een nationale volkssport.

De aanloop naar een scheiding is vaak een emotioneel en eenzaam proces. Een falende relatie is niet gemakkelijk onder ogen te komen. Wat de beslissing om te gaan scheiden extra lastig maakt, is dat je te maken krijgt met allerlei juridisch, fiscaal en financieel gedoe. En als je voor het eerst gaat scheiden, heb je daar maar weinig verstand van.

Waarom dit boek?

Bijna niemand die gaat scheiden, weet iets van familierecht. Bijna niemand die gaat scheiden, weet hoe je het beste om kunt gaan met de emoties die erbij horen. En het risico dat juist die emoties van een scheiding een vechtscheiding maken, is groot.

Maar wat zijn de belangrijkste oorzaken van een vechtscheiding eigenlijk? En hoe kun je die omzeilen zodat jij kunt scheiden zonder dat de ruzies uit de hand lopen?

Het antwoord op die vragen geef ik je in dit boek. Ik laat je zien hoe scheidingen uitmonden in vechtscheidingen én hoe je dat kunt voorkomen. Ik benoem de emotionele kant van een scheiding en wat je daar mee aan moet, maar ga ook in op de praktische kant. Je zult namelijk zien dat emoties en praktische zaken voortdurend door elkaar heen lopen.

Daarnaast is het ook de hoogste tijd om alles over scheiden eens overzichtelijk op een rijtje te zetten. Geen poespas, geen moeilijke juridische praat. Gewoon een handzaam en praktisch overzicht van wat je te wachten staat én hoe je daar het beste mee om kunt gaan.

Dat geeft jou de beste mogelijkheid om een vechtscheiding te voorkomen.

Van twijfel tot na de scheiding

Ik begin bij het moment waarop je nog twijfelt of je wel echt wilt scheiden, en eindig wanneer de echtscheiding helemaal achter de rug is en je kunt gaan beginnen met het verwerken ervan.

Wat kun jij doen als voorbereiding op de scheiding? Wil je echt wel uit elkaar? En zo ja, hoe kun je dat dan het beste aan je partner vertellen? Hoe zoek je de juiste hulp voor jouw scheiding? Hoe kun je de kosten van de scheiding zoveel mogelijk beperken?

Ik heb een heel hoofdstuk uitgetrokken voor de kinderen. Hun belangen zouden immers altijd voorop moeten staan. In dat hoofdstuk behandel ik een aantal belangrijke termen en ik leg je uit hoe je een ouderschapsplan opstelt. Er is ook aandacht voor de kinderalimentatie. Kinderen kosten nou eenmaal geld. Maar de gevoelens van de kinderen zelf zijn het belangrijkst: hoe ga je daarmee om?

“Je leven kan afhangen van één lullig zinnetje tekst”

We duiken uiteraard in de juridische kant van een echtscheiding. Ik laat je zien wat er op dat vlak allemaal moet gebeuren en wat dit voor jou betekent. Ik laat je bovendien zien dat het juridische deel in de meeste gevallen helemaal niet eens zo ingewikkeld is als je misschien dacht.

Ook staan we stil bij de formele kant: hoe kom je tot afspraken met je toekomstige ex, hoe worden die afspraken op papier gezet en wanneer ben je officieel gescheiden? Tussendoor bespreek ik zaken als boedelverdeling, partneralimentatie en pensioenverevening.

Dat kan oersaai zijn.

Natuurlijk begrijp ik dat.

Maar als je die dingen niet goed regelt, komt er een moment dat je spijt hebt dat je er toch niet even wat langer bij stil hebt gestaan.

Johan wist te ontsnappen aan dat lot:

“Eén van de meest bizarre lessen uit mijn scheiding is dat een groot deel van je leven kan afhangen van één lullig zinnetje tekst. We wilden eerst namelijk afspreken dat zij zolang ze wilde in onze koopwoning mocht blijven wonen. Maar gelukkig hadden we dat ene zinnetje toegevoegd aan het echtscheidingsconvenant, dat bepaalde dat we ons voormalige liefdesnestje binnen een jaar te koop moesten zetten. Hadden we dat niet gedaan, dan had ik misschien wel nooit meer een huis kunnen kopen omdat mijn geld in het huis zat waar mijn ex in woonde. Met haar nieuwe vriend.”

Eén klein zinnetje in het echtscheidingsconvenant en alles loopt anders dan je zou willen. Of juist niet.

Juridische termen kunnen overdonderend zijn. Sommige mensen willen er liever niets mee te maken hebben. Maar als je wel een beetje beter zicht wilt hebben op wat jou te wachten staat, bijt dan even door de zure appel heen. Dat gaat je later heel veel gedoe besparen.

Niet 100% volledig, wel antwoord op al je vragen

Ik heb mijn uiterste best gedaan om alles rond de scheiding begrijpelijk op te schrijven. Het gevolg van die aanpak is dat dit boek natuurlijk niet 100% volledig kan zijn.

Er zijn al veel dikke boeken over alles wat met scheiden te maken heeft, geschreven. Maar het grootste deel van de inhoud is totaal niet relevant voor jou.

Daarom heb ik nou juist die teksten weggelaten.

Dat neemt niet weg dat die ene uitzonderingssituatie die nét niet in dit boek staat maar wel voor jou geldt, voor jou natuurlijk wel heel belangrijk is. Je wilt wel weten wat je met jouw situatie aan moet. Je wilt weten wat de mogelijkheden en risico’s zijn.

Zie daar mijn dilemma: hoe kun je een toegankelijk boek schrijven waarin de belangrijkste onderwerpen overzichtelijk worden behandeld zónder dat het allemaal te oppervlakkig wordt?

De oplossing bleek heel eenvoudig.

Als je na het lezen van dit boek met vragen blijft zitten waar je antwoord op zoekt, neem dan gewoon contact met me op. Eén van mijn deskundige collega’s bij gecertificeerdemediators.nl of ikzelf geven je dan antwoord op je vraag. Of op je vragen. Gratis en voor niks. Op die manier krijg jij toch antwoord op alles wat je wilt weten, zonder dat we alle andere lezers vermoeien met die ene uitzondering die voor jou wel, maar voor hen niet van belang is.

Je kunt ons 24/7 bereiken via www.gecertificeerdemediators.nl/contact. Op werkdagen reageren we binnen zo’n drie kwartier.

HOOFDSTUK 1
Heftige emoties zijn normaal en zo ga je ermee om

Rosalie en Harm: “We leefden totaal langs elkaar heen”

Rosalie en Harm werden verliefd toen ze in de derde van de middelbare school zaten. Harm vond haar het lekkerste stuk van de klas en Rosalie viel voor de humor van Harm. Die twee middelbare schooljaren waren misschien wel de leukste van hun hele relatie. Na hun eindexamen lag de wereld aan hun voeten, zo leek het. Ze zouden na de zomervakantie allebei in Groningen gaan studeren en daarna samen oud worden.

Maar het liep anders.

“Onze studententijd vloog voorbij. Direct na ons afstuderen kregen we allebei een drukke baan en we kochten binnen een jaar een huis. Kort daarna werd ik zwanger van onze dochter. Op onze bruiloft had ik al een behoorlijke buik. Anderhalf jaar daarna werd onze tweede geboren, een zoon. Toen de kinderen na een paar jaar allebei naar de basisschool gingen en ik op een dag aan de keukentafel zat, drong het tot me door. De tijd was zo snel gegaan, en de gebeurtenissen hadden elkaar zo snel opgevolgd, dat we nooit de ruimte hadden genomen om ons af te vragen of dat wat er gebeurde, ook wel was wat we wilden.”

Na de geboorte van de kinderen bleven ze allebei vier dagen werken. Op die manier was er maar drie dagen per week opvang nodig.

“Na vier vrijdagen voor de twee kinderen gezorgd te hebben, had Harm het al gezien. Hij dropte ze bij zijn moeder en ging zelf leuke dingen doen. Aan het huishouden deed hij ook niets. Over zijn werk klaagde hij alleen maar. ’s Avonds hing hij op de bank te gamen of lag hij op zijn telefoon te kijken. Het ergste was dat hij zijn frustraties op mij ging botvieren. Inmiddels was ik niet meer die slanke den van vroeger en dat wist hij er goed in te wrijven. Ik voelde me vernederd, maar koos ervoor de confrontatie uit de weg te gaan. Ik ging mijn eigen gang en deelde niets meer met hem, waardoor hij me op een gegeven moment niet meer vertrouwde. Voor we het wisten leefden we volledig langs elkaar heen en praatten we niet meer met elkaar.”

Kort na dat moment aan de keukentafel gaf Rosalie aan dat ze weg wilde. Harm was woest. Alsof er al jaren al een boosheid in hem had liggen smeulen die er nu in één keer uitkwam. Dat liet Rosalie niet over haar kant gaan. Ze begon terug te schreeuwen. Het geruzie dat volgde, hield nog maanden stand.

Aan de mediationtafel bleek dat Harm eigenlijk - en vooral - doodsbang was dat Rosalie de kinderen van hem af zou pakken. Dat hij ze nooit meer zou zien. Daar dreigde ze immers mee.

Wat Harm niet bleek te weten, is dat zoiets helemaal niet kan. Je kunt de kinderen niet van hun vader – of moeder – afpakken. Tenzij die ander zich gruwelijk (lees: strafbaar) heeft misdragen, maar dat is een heel ander verhaal.

“Wij hebben maandenlang de meest verschrikkelijke ruzies uitgevochten. Enerzijds omdat er bij ons allebei in de loop der jaren veel frustratie zat opgekropt. Anderzijds omdat we allebei geen idee hadden van wat er wel en wat er niet kon, bij een echtscheiding. Daarom dreigden we elkaar met dingen die juridisch helemaal niet bleken te kunnen. Wisten wij veel. Hadden we ons daar wat meer in verdiept én waren we sneller met elkaar in gesprek gegaan, dan was het nooit zo uit de hand gelopen.”

Inmiddels zijn Rosalie en Harm alweer een tijdje gescheiden en is hun verhouding acceptabel. Ze zorgen goed voor de kinderen en zijn niet meer boos op elkaar. Maar lachen om de grappen van Harm kan Rosalie niet meer.

De cijfers: waarom scheiden mensen van elkaar?

Er zijn bij gecertificeerdemediators.nl, de landelijke organisatie voor mediation waaraan ik leiding geef, 39 mediators aangesloten. Zij hebben gedurende hun loopbaan als mediator ieder 412 mediationzaken verzorgd. Bij elkaar zijn dat 16.068 mediations. Het grootste deel daarvan betrof echtscheidingen, namelijk 71%. Dat zijn bij elkaar dus 11.408 echtscheidingen.

Duizelingwekkende getallen. Ga maar na: om te kunnen scheiden, heb je sowieso twee partijen nodig. Dan heb je het al over 22.816 mensen.

Bovendien: bij 77% van alle echtscheidingen die deze mediators hebben verzorgd, waren minderjarige kinderen betrokken. Als we uitgaan van het landelijke gemiddelde van 1,7 kind per gezin, gaat het dus om 29.866 kinderen.

Gelukkig zijn verreweg de meeste van deze scheidingen (81%) goed verlopen. Dat wil zeggen: ze zijn niet ontaard in een vechtscheiding. In de overige gevallen was er wel sprake van een vechtscheiding.

Wat kunnen we leren van deze berg aan ervaring? Wat was er voor de groep van 81% voor nodig om niet in een vechtscheiding te belanden? En wat deden de overige 19% om uit hun vechtscheiding te komen? Of, negatief geformuleerd: wat deden zij waardoor ze maar bleven vechten?

Die vragen heb ik voorgelegd aan de mediators. Zij konden 1 tot 10 punten verdelen. Hoe meer punten, hoe vaker de reden voorkomt. Hieronder zie je de 8 hoofdoorzaken van een vechtscheiding.

Elkaar de schuld geven maakt scheiding makkelijker te accepteren6,93

Onverwerkt oud zeer6,81

Vrouw heeft een ander5,12

Financiële problemen4,64

Man heeft een ander4,58

Bemoeienis (schoon-)familie4,40

Psychische mishandeling3,68

Onenigheid over opvoeding van de kinderen3,60

Dit is wat jij leert van deze cijfers

Je gaat uit elkaar, maar kunt dat eigenlijk niet goed accepteren. Het is bovendien heel moeilijk om je eigen tekortkomingen daarin onder ogen te komen. Daarom is het veel makkelijker om je partner de schuld te geven. Die zit er misschien wel hetzelfde in en geeft op zijn of haar beurt jou weer de schuld. Vingerwijzen als belangrijkste oorzaak van een vechtscheiding.

Hoe gaat dat bij jullie?

Als je besloten hebt om te gaan scheiden, zit het al een tijd niet goed tussen jullie. Dat kan haast niet anders. Misschien zijn er dingen voorgevallen die ten koste van de relatie zijn gegaan. Als dat nooit is uitgepraat, blijft het knagen. Zulk oud zeer kan het weer normaal gaan doen tegen elkaar, dan ook tot een grote uitdaging maken. Zie daar de tweede hoofdoorzaak van vechtscheidingen.

Hoe goed kunnen jullie met elkaar praten als er tussen jullie problemen spelen?

Ook de andere 6 hoofdoorzaken van een vechtscheiding komen voort uit een gebrek aan goede gesprekken tussen jullie. Er spelen problemen, maar jullie wisten ze niet op te lossen.

Sommige dingen zijn misschien ook wel niet op te lossen. Een veel voorkomend probleem is vreemdgaan. Jullie hebben elkaar ooit eeuwige trouw beloofd en nu heeft je partner een ander (hoofdoorzaak 3 & 5). Veel mensen kunnen dat niet verteren en worden heel erg boos.

Wat bovendien niet goed uit de cijfers naar voren komt, is dat een echtscheiding die aanvankelijk ‘goed’ verloopt ook gemakkelijk kan ontaarden in een vechtscheiding.

Stel je maar eens voor. Je hebt jarenlang een relatie met elkaar gehad. Daaruit zijn twee juweeltjes van kinderen voortgekomen. Lange tijd verliep het goed, maar inmiddels ben je op elkaar uitgekeken. Je bent elkaar zat, zeg maar.

Je zult dan nog maar weinig geduld kunnen opbrengen voor de ander, toch?

Dat gold in ieder geval voor Rosalie en Harm.

Als je gaat scheiden, staat je verhouding hoe dan ook onder druk. Wat de oorzaak ook is; samenzijn lukt niet meer. Dat is emotioneel uitputtend. Daardoor slaap je misschien slecht en heb je een kort lontje. Boosheid en verdriet vechten om voorrang. Er hoeft niet veel te gebeuren of… vul zelf maar in.

Hoe reageer jij onder zulke moeilijke omstandigheden?

Een goede scheiding besteed je niet uit aan een ander

Veel mensen die uit elkaar gaan denken: laat de advocaten het maar voor ons oplossen. Dan hebben we tenminste niets meer met elkaar te maken.

Maar dat is natuurlijk grote onzin. De afspraken die gemaakt moeten worden, grijpen heel diep in op jouw persoonlijke leven. Die afspraken gaan over hoe je voor de kinderen gaat zorgen, waar je gaat wonen, hoeveel geld je tot je beschikking hebt en ga zo maar door.

De afspraken gaan over zaken waar je nog jarenlang iedere (!) dag mee te maken gaat krijgen.

Waarom zou je zoiets belangrijks overlaten aan een ander?

Een reden kan zijn dat je niet de juridische kennis en ervaring hebt die nodig is om een echtscheiding goed te regelen. Een andere – veelgehoorde – reden kan zijn dat jullie gesprekken samen gewoon altijd heel slecht verlopen. Zeker wanneer jullie afspraken moet maken, eindigen ze in ruzie en gedoe.

De combinatie van deze twee zaken maakt scheiden zo ingewikkeld. Enerzijds ben je emotioneel en wil je van elkaar af. Anderzijds moet je vaak hele praktische afspraken maken waarvoor je ook nog eens juridisch onderlegd moet zijn.

Dat is het perfecte recept voor een fikse ruzie. Zeg maar gerust: voor een vechtscheiding.

De hamvraag is dus: hoe voorkom je dat je in een vechtscheiding terechtkomt? Hoe zorg je ervoor dat je gaat scheiden zonder dat het geruzie uit de hand gaat lopen?

De meeste mensen scheiden goed, al wordt het nooit gezellig

De belangrijkste les die we uit de ervaringen van de mediators kunnen leren, is misschien wel deze: wanneer je niet regelmatig met elkaar bespreekt wat je dwarszit, dan komt dat er na verloop van tijd toch op de een of andere manier uit. En dat gebeurt vaak op een onhandig moment, wanneer de ander geen tijd heeft of even niet openstaat voor een gesprek. En meestal is het, zoals veel stellen aangeven: zelfs ‘te laat’. Sommige mensen gaan er vervolgens vol in en laten elkaar keihard vallen. Anderen sluiten zich voor elkaar af en houden liever hun mond. Weer anderen belanden in een langslepende, heftige ruzie.

Maar linksom of rechtsom: als jullie niet regelmatig met elkaar bespreken wat je wilt, of wat je dwarszit, gaan jullie steeds weer over elkaars grenzen. En daar wordt niemand gelukkig van. Als die situatie te vaak voorkomt, te lang voortduurt of als de onzichtbare blauwe plekken te pijnlijk worden, is een echtscheiding vaak de enige overgebleven optie.

Gelukkig weten de meeste mensen zich best goed te gedragen tijdens de scheiding. Van de 300 zaken die ik zelf heb begeleid, waren er slechts enkele tientallen stellen die elkaars bloed aanvankelijk wel konden drinken. Over het algemeen is het natuurlijk niet echt gezellig aan de mediationtafel, daarvoor zijn de te bespreken onderwerpen te serieus, maar van een vechtscheiding was slechts in de minderheid van de gevallen sprake.

Dat komt vooral omdat partners die naar een mediator gaan, samen hebben besloten om zich in te zetten voor een scheiding die fatsoenlijk verloopt. Ze hebben de wens om – in al hun verdriet – redelijk te blijven naar elkaar. Vaak vanwege de kinderen, maar vaak ook omdat ze zichzelf – en daarmee de ander – een nieuwe toekomst gunnen.

Soms kost dat enorm veel moeite.

Mediationgesprekken zijn soms nodig om de strijdbijl te begraven

Rosalie en Harm hadden maar liefst drie mediationgesprekken nodig voordat ze besloten de strijdbijl te begraven.

En dat terwijl ze het er al roerend over eens waren dat ze maar beter konden scheiden. De liefde was gewoon over. Ze stonden allebei volledig achter de inhoud van het echtscheidingsconvenant en achter het ouderschapsplan. Niets stond ze in de weg om de scheiding netjes af te ronden en verder te gaan zonder elkaar.

Toch bleven ze maar ruziemaken. Het leek wel of ze niet anders meer konden dan dat.

Daarom stelde ik ze een vraag die voor een buitenstaander heel erg voor de hand lag. Een vraag waarover ze zelf echter nog niet eerder hadden nagedacht: “Hoe willen jullie samen de kinderen gaan opvoeden als jullie elkaar voortdurend blijven uitschelden?”

Toen ik ze de volgende keer zag, waren ze om. Ze zouden elkaar niet meer uitschelden. Ook besloten ze zich in hun gesprekken te beperken tot de opvoeding van de kinderen. Wat de ander verder met zijn of haar leven zou doen, zou bij de ander blijven.

Rosalie zegt daarover:

“Het was in het begin heel moeilijk om geen ruzie meer met elkaar te maken. Na jarenlang langs elkaar heen geleefd te hebben, was de beerput geopend en die bleek nogal vol te zitten. Maar we behandelden elkaar nog wel als partners. Ik wilde dat hij zich zou aanpassen aan mij en andersom wilde hij hetzelfde. Maar we waren elkaars partners niet meer. Het was keihard werken om dat bij ieder incidentje voor ogen te blijven houden.”

Jij bent niet schuldig aan de scheiding

Op basis van de onderzoeksresultaten en het voorbeeld van Harm en Rosalie kun je maar tot één conclusie komen: voor een goede scheiding moet je hard werken.

Om uit een vechtscheiding te blijven moet je écht aan de bak. Je moet dingen doen die misschien helemaal niet leuk zijn. Je moet immers in redelijkheid overleggen met degene die je niet meer in je leven wil.

Dat jullie relatie is mislukt, komt toch ook echt voor een deel door jou. Jullie hebben het samen niet gered. Een mislukt huwelijk is nooit de schuld van één van de partners. Je moet dus het lef hebben om je eigen falen onder ogen te komen. Maar dat is nog niet alles: je moet daar ook zelf de verantwoordelijkheid voor durven dragen. Je kunt niet de ander de schuld geven van al jouw problemen.

Dat is voor veel mensen volstrekt tegennatuurlijk en daarom hard werken. Het is niet voor niets hoofdoorzaak nummer 1 van een vechtscheiding.

Maar het gaat nog verder. Alsof al die gevoelens nog niet uitdagend genoeg zijn, moet je je ook nog eens verdiepen in de praktische en juridische kant van een echtscheiding. Hoe werkt dat eigenlijk: scheiden? Wat zijn mijn rechten en plichten?

Bij een echtscheiding lopen emoties en praktische zaken dan ook dwars door elkaar heen. Om die van elkaar te kunnen onderscheiden, moet je eerlijk durven zijn tegenover jezelf en tegenover je partner.

Dat is bikkelhard werken.

Maar hard werken betekent niet dat je het jezelf ook gelijk maar zo moeilijk mogelijk moet maken. Integendeel: gebruik de beperkte energie die je in deze lastige en emotionele periode hebt om alles zo gefocust mogelijk te doen.

De volgende hoofdstukken gaan je daarbij helpen. Ik laat je namelijk stap voor stap zien wat er nodig is om dát te doen wat het beste is voor jou.

En voor je aanstaande ex.

En voor je kinderen.

Kortom, ik ga je laten zien wat het beste is voor het geheel.

En, nogmaals, wijkt jouw situatie af van dat wat er in dit boek staat? Dan neem je gewoon contact met ons op zodat ik – of een collega – je vraag rechtstreeks kan beantwoorden.

HOOFDSTUK 2
Op weg naar een goede scheiding

Joran en Louise: “De dokter zei dat ik een burn-out had”

Joran en Louise waren bijna 15 jaar getrouwd toen hij twijfels over de relatie begon te krijgen. Niet dat Louise nou per se zo gelukkig was in de relatie, maar zij fantaseerde niet over een leven zonder Joran. Joran merkte dat hij regelmatig gevoelens had voor andere vrouwen. Vooral voor types die heel anders waren dan Louise. Waar zijn vrouw heel geordend en netjes, ja bijna vroom was, sloeg het hart van Joran steeds op hol bij wildebrassen; vrouwen die spannend werk hadden en die zich in het leven door niets of niemand gek lieten maken.

Hij wist ook wel dat die gevoelens voor anderen er vooral op wezen dat hij ontevreden was over zijn relatie met zijn eigen vrouw. Hij wist ook dat Louise en hij eigenlijk helemaal niet goed bij elkaar pasten en dat ze dat nooit hadden gedaan. Achteraf was dat tijdens de eerste weken van hun relatie al duidelijk. Hij had zijn kop in de wind en blik op oneindig. Hij wilde met zijn liefste de wijde wereld in, op ontdekkingstocht. Zij verlangde naar een rustig leventje waarin haar man op zaterdagochtend de boodschappen zou doen en zij op woensdagmiddag de kinderen naar voetbal zou brengen.

Joran kent zichzelf in de tijd dat hij Louise ontmoette, al goed. Hij wist dat het ongebreideld volgen van zijn wilde impulsen niet het beste zou zijn voor hem, noch voor zijn vrouw en eventuele toekomstige kinderen. Maar wat zijn echtgenote hem uiteindelijk bood, bleek precies het tegenovergestelde en daarmee een beetje te veel van het goede. Na een paar jaar voelde het voor Joran alsof zijn leven langzaam voorbij was gegleden… zonder dat hij echt had geleefd.

Dat begon nu te knagen. Er ontstonden spanningen tussen Joran en Louise, want ook zij voelde wel aan dat er iets niet in de haak was tussen hen. Ze was prikkelbaar en hield iedere poging tot intimiteit af. Dat bevestigde het beeld van Joran dat deze relatie niet klopte.

Een huwelijk zonder seks en intimiteit is immers geen gezond huwelijk.

Toch zag hij het in eerste instantie niet zitten om te gaan scheiden. Nu zegt hij daarover:

“De eerste periode maakte ik mijzelf wijs dat ik voor de kinderen bij hun moeder moest blijven. Maar de kinderen waren allang oud genoeg om te zien dat onze relatie liefdeloos was. Vervolgens vond ik scheiden veel te duur. We hadden immers een laag inkomen en diverse betalingsregelingen bij de Wehkamp. We konden ons een scheiding niet eens veroorloven, hield ik mijzelf voor. Toen ik hoorde dat wij recht hadden op gesubsidieerde rechtsbijstand en de scheiding ons enkele tientjes per persoon zou gaan kosten, liep ik tegen de muur op.”

Ze besloten in relatietherapie te gaan. Op kosten van de gemeente, zowaar. Hoewel hij hoopte dat de therapeut hun problemen zou oplossen, had hij diep van binnen eigenlijk een heel andere verwachting. Hij hoopte dat Louise tijdens de therapie zou inzien dat ze beter konden gaan scheiden. Bijkomend voordeel was dat hij dan niet te schuld op zich zou hoeven te nemen.

“Want zo voelde het: als ik besloot te gaan scheiden dan zou de scheiding mijn schuld zijn. De therapie opende de ogen van Louise, maar niet op een manier die ik had verwacht. Ze had juist veel begrip voor mijn verlangens en voelde zich tekortschieten. Ze zou beter haar best gaan doen. Maar het probleem van onze relatie zat ’m niet in haar goedheid of intentie, realiseerde ik me toen. Ik kom bij haar gewoon niet goed tot mijn recht en daar kan zij verder niet zoveel aan doen.”

De relatietherapie had Joran dus op pijnlijke wijze duidelijk gemaakt dat het aan hem was. Hij moest verantwoordelijkheid gaan nemen voor zijn verlangen om weg te gaan bij zijn vrouw.

Maar dat durfde hij niet. Die stap was te groot.

Daarom prees hij Louise om haar inzet voor de relatie en maakte hij haar en zichzelf wijze dat hij er ook weer vol voor ging. Ze vreeën weer en trokken er in de weekenden op uit.

Maar een aantal weken later kwam de man met de hamer:

“Ik kon niet meer. Ik was op. Mijn hele lijf deed pijn, ik was hondsmoe, maar kon niet slapen. De dokter zei dat ik een burn-out had. Of ik zorgen had, vroeg hij nog. Ik wilde nee antwoorden, maar kreeg zelfs dat niet meer over mijn lippen. Op de terugweg naar huis heb ik aan één stuk zitten huilen.”

Die avond vertelde Joran zijn echtgenote dat hij haar zou verlaten.

Twijfel je nog? 5 slechte redenen om niet te scheiden

Niemand beslist van de een op de andere dag om te gaan scheiden. Daar gaat altijd een proces aan vooraf. Vaak lopen de spanningen in de relatie langzaam op. Het ene stel zwijgt elkaar dood en het andere vecht elkaar de tent uit. Iedereen reageert op zijn eigen manier.

Het kan soms heel moeilijk zijn om te bepalen of je nou wil scheiden of niet. De meeste mensen houden namelijk wel van hun partner. Joran ook. Hij vindt Louise een fijne vrouw, een goed mens. Daarom bedacht hij allemaal externe redenen waarom hij beter niet kon gaan scheiden: eerst de kinderen, toen de kosten.

Maar die redenen hadden natuurlijk helemaal niets te maken met wat er belangrijk was voor hemzelf, met de wijze waarop hij zijn leven wenste te leiden en met wat hij voelde dat het beste was voor hem.

In het geval van Joran bleek uiteindelijk dat scheiden beter was voor hem. Uiteindelijk had hij de kracht om de scheiding in te gaan zetten. Hij was bereid om de gevolgen te dragen.

Weet jij ook nog niet zeker of je wilt scheiden? Ga dan bij jezelf na wat je precies weerhoudt. Houd je gewoon nog te veel van je partner en wil je daarom bij elkaar blijven? Of zijn bezwaren die je tegenhouden?

Ik heb de meest voorkomende redenen waarom mensen niet gaan scheiden terwijl ze dat eigenlijk wel zouden willen, voor je op een rijtje gezet.

1 Ik kan het de kinderen niet aandoen

Kinderen willen dat papa en mama van elkaar houden en nooit gaan scheiden. Als jij toch besluit te gaan scheiden, dan doe je je kind veel pijn. Geen ouder wil zijn of haar kind pijn doen. Zie daar het dilemma: kies ik voor mezelf of voor de kinderen?

Maar klopt die tegenstelling wel? Wat betekent het voor de kinderen om ouders te hebben die eigenlijk niet samen willen zijn? Is dat écht in hun belang?

2 Scheiden is te duur

Scheiden kost geld, zoveel is zeker. Niet alleen het regelen van de scheiding kost geld, er zal ook iemand moeten verhuizen. Als je bepaalde eisen voldoet, dan heb je recht op subsidie van de overheid: een zogeheten ‘toevoeging’. In dat geval kost de scheiding nog maar enkele tientjes per persoon. Maar ook als je geen recht hebt op subsidie en het volle pond moet betalen, zijn er allerlei manieren om de kosten te drukken. Hoe vertel ik je verderop.

3 Ik kan de alimentatie niet betalen

Er bestaan twee soorten alimentatie: kinderalimentatie en partneralimentatie. Over de kinderalimentatie. Of je nou samen bent of gaat scheiden, de kinderen blijven geld kosten. Dat verandert niet, na de scheiding. Zowel vader als moeder moeten kinderalimentatie betalen zodat de kinderen grootgebracht kunnen worden. Bij partneralimentatie ligt dat iets genuanceerder. Het is de bedoeling dat jullie na de scheiding een vergelijkbare levensstandaard hebben. Dat kan betekenen dat degene die meer verdient, wat gaat inleveren. Hoeveel dat is, kun je gewoon laten berekenen.

Stel dat blijkt dat je na de scheiding gewoon kunt rondkomen, zou je dan scheiden of blijven?

4 We blijven zitten met een schuld

Als je in gemeenschap van goederen bent gehuwd, zijn alle schulden gezamenlijk. Die schulden moet je na de scheiding samen gaan aflossen. Erger nog: als jouw ex-partner daar niet aan meewerkt, komen de schuldeisers 100% van de schuld bij jou halen. Is het hebben en moeten aflossen van schulden een reden om maar niet te gaan scheiden? Vergeet dan niet dat je de schulden ook moet aflossen als je bij elkaar blijft.

5 Scheiding leidt tot nog meer spanningen

Ook al voelen de meeste mensen zich ná de scheiding opgelucht, iedere scheiding brengt stress met zich mee. Daar kom je niet onderuit. Er komt gedoe over de verdeling van de spullen, gedoe over de schulden en misschien wel gedoe over de zorg voor de kinderen. Zelfs al kies je voor een scheiding in goed overleg, dan nog is een scheiding bepaald geen pretje. De vraag is dus: kun je die tijdelijke spanning aan?

Scheiden of blijven: luister naar je hart, handel met verstand

Een pleidooi voor scheiden zul je mij nooit zien houden. Het besluit om al dan niet te gaan scheiden is zó persoonlijk, dat buitenstaanders daar nooit het antwoord op kunnen geven. Dat kan alleen jijzelf.

Maar doe even mee met dit gedachtenexperiment:

Parkeer alle externe bezwaren tegen een scheiding. Stel je voor dat de kinderen goed terechtkomen en dat de kosten dragelijk zijn. Stel je voor dat jouw partner en jij er samen netjes uitkomen en dat de bijbehorende spanningen acceptabel zijn.

Wat blijft er dan nog over? Hoe kom jij het beste tot je recht? In je relatie met je huidige partner, of juist niet?

Jouw antwoorden op deze vragen zijn het allerbelangrijkst. Die zouden leidend moeten zijn voor je beslissing of je wel of niet gaat scheiden.

Twijfel je nog steeds? Stop dit boek dan onder in een la en ga aan de slag om je relatie te redden. Geef alles wat je in je hebt om er iets goeds van te maken.

Maar mocht je wel besluiten te gaan scheiden, gebruik dan je verstand om dat zo goed mogelijk te doen. Dan heb je de grootste kans dat je over een paar jaar terugkijkt en blij bent dat je door de zure appel heen hebt gebeten.

De eerste stap die je zult moeten zetten, is je partner vertellen dat jullie gaan scheiden. Daarover gaat het volgende hoofdstuk.

Zo vertel je je partner dat jullie gaan scheiden

Het besluit dat je gaat scheiden, staat vast. Aan jou nu de zware taak om dit besluit met jouw partner te delen. Dit zal één van de moeilijkste momenten uit je leven worden. Het is daarom belangrijk dat je dit op een zorgvuldige wijze doet.

Veel scheidingen verlopen moeizaam en lopen uit op een vechtscheiding omdat er geen goede scheidingsmelding heeft plaatsgevonden. Wees je bewust van het feit dat wat je nu gaat doen, van grote invloed zal zijn op het verloop van je scheiding.

Ik geef je een aantal handvatten die jou hierbij zullen helpen.

Wil je met me trouwen? We gaan scheiden

Wil je met me trouwen? Bijna iedereen weet nog wel hoe dat ging. Ging jij destijds ook plechtig op je knieën?

Misschien ben jij niet zo ver gegaan. Maar je weet vast nog op welk moment jullie besloten de volgende stap te gaan nemen. Eerst praatten jullie over een leven lang samen zijn en op een dag viel het besluit dat jullie wilden trouwen (of samenwonen, of een geregistreerd partnerschap aan wilden gaan).

Bij een scheiding moet dat precies zo gaan, alleen omgekeerd.

Jij zult dus de boodschap moeten brengen, of je dat nou moeilijk en spannend vindt, of niet.

Let wel: jíj moet de scheidingsmelding doen. En niemand anders.

Je vraagt toch ook niet aan je moeder of zij namens jou je vriendin ten huwelijk wil vragen?

Je moet er bovendien toch niet aan denken dat je op een feestje staat waar iedereen het over jullie scheiding heeft terwijl jij nog van niets weet? Dan voel je je vreselijk belazerd. Waarom weet een buitenstaander zoiets eerder dan degene om wie het gaat? Dan is er iets misgegaan: een mooie aanloop naar een vechtscheiding.

Jij hebt een relatie en jij wilt die beëindigen. Dan moet jij dat vertellen aan je partner. Doe dat zo snel mogelijk nadat je besloten hebt te willen scheiden en zorg ervoor dat je die boodschap rechtstreeks overbrengt. Niet via de kinderen, niet via een goede vriend, niet via je moeder, niet door een brief van een advocaat, niet door een briefje op de keukentafel en niet in een app. Vertel het zelf. Op een geschikt moment. Niet terwijl je schreeuwend de voordeur uitrent met twee koffers in je hand.

Ik ken veel stellen waarbij een echtscheiding al een hele tijd in de lucht hangt of zelfs al eens onderwerp van gesprek is geweest. Maar een scheidingsmelding doen is andere koek. Zodra je je beslissing hebt genomen, vertel je het. Neem dus niet zomaar aan dat jouw partner al wel min of meer begrepen zou kunnen hebben dat jij echt wilt scheiden en dat je de boel in gang wilt gaan zetten.

Eerlijk is eerlijk

Vertel het en wees daarbij zo eerlijk en transparant mogelijk, zonder de ander onnodig te kwetsen. Als jullie een langere tijd een relatie met elkaar hebben gehad, dan heeft jouw partner er recht op dat jij - ook aan het einde van de relatie - eerlijk bent in jouw redenen om met elkaar te stoppen.

Neem je partner daarom mee in de ontwikkeling die jij hebt doorlopen, tot het moment dat je daadwerkelijk besloot te gaan scheiden. Vertel hoe je ermee hebt geworsteld.

Wat heeft je zo doen twijfelen?

Wat is er gebeurd met het oorspronkelijke gevoel van verliefdheid dat je voor je partner had?

Wanneer ging het mis?

Waarin ben jij zelf tekortgeschoten?

Als je al een nieuwe relatie hebt of anderszins vreemd bent gegaan, vertel je dat ook. Dat is ongelooflijk moeilijk, want je weet dat dit kwetsend is voor je partner. Maar dat maakt het niet minder belangrijk.

Bovendien: stel je eens voor dat dit op een later tijdstip naar buitenkomt? Tegen het eind van de mediation bijvoorbeeld, net voordat de papieren worden ondertekend? Of twee maanden na de scheiding als er iets moet wijzigen in het ouderschapsplan? Jij speelde al die tijd mooi weer en ineens bleek je al tijdens het huwelijk een vriend/vriendin te hebben. Als je hier niet tijdig eerlijk over bent, loop je een hele grote kans dat je in een vechtscheiding zult belanden.

Eerlijkheid houdt ook in dat je de boel niet gaat lopen verzachten. Bijvoorbeeld omdat dat makkelijker is voor jou.

Zeg dus niet: ‘Denk je ook niet dat het beter is als we misschien gaan scheiden?’

Maar zeg: ‘Ik heb besloten dat we gaan scheiden.’

In Nederland is het immers zo, dat als één van beiden wil scheiden, dat ook gewoon kan. Je kunt scheiden als de ander dat eigenlijk niet wil. Als jij hebt besloten dat je wilt scheiden, dan gaan jullie dus scheiden. Of je partner dat nou leuk vindt of niet.

Tenzij je natuurlijk nog twijfelt. Maar als je nog twijfelt, dan ben je nog niet klaar voor de scheidingsmelding.

Geen donderslag bij heldere hemel

Voor je tot het besluit bent gekomen te gaan scheiden, heb je soms al een heel proces van maandenlang - en soms wel jarenlang - twijfelen doorgemaakt. Niet veel stellen besluiten volledig gezamenlijk te gaan scheiden. De een komt er meestal iets eerder mee dan de ander. Als jij de scheidingsmelding doet, kan dat bij jouw partner als een donderslag bij heldere hemel binnenkomen.

Is dat het geval, dan toon je daar begrip voor. Je had je partner eigenlijk al eerder, toen je nog twijfels had, bij je proces moeten betrekken, maar dat heb je niet gedaan.

Sorry.

Vervolgens leg je uit hoelang je erover hebt gedaan om tot dit moeilijke besluit te komen. Dat doe je om je partner te laten zien dat je dit besluit niet op een achternamiddag hebt genomen. Je bent niet over één nacht ijs gegaan, maar hebt er lang en goed over nagedacht.

Daarmee toon je respect voor dat wat er geweest is.

De relatie heeft ook voor jou wel degelijk iets voorgesteld. Zelfs nu je deze gaat beëindigen.

Vingerwijzen? Zo zijn we niet getrouwd

Het is natuurlijk het makkelijkste om je partner de schuld te geven van het mislukken van de relatie. Zoals we al hebben gezien is dat ook de belangrijkste oorzaak van een vechtscheiding. Als hij of zij maar zus of zo had gedaan, dan had ik me nu niet zus en zo gevoeld en dan zouden we nu niet gaan scheiden.

Maar zo zijn we niet getrouwd.

Als jouw relatie is mislukt, dan komt dat omdat het jullie beiden niet is gelukt. Jouw aandeel daarin is net zo belangrijk als dat van je partner. Ook al wil je liever dat dit niet waar is.

Wees je daarvan bewust en benoem dat ook duidelijk. Laat zien waar jij fouten hebt gemaakt. Geef je partner inzicht in jouw gevoelens van spijt, die misschien wel hebt. Zorg ervoor dat de ander niet het gevoel heeft helemaal alleen verantwoordelijk te zijn voor het mislukken van jullie relatie.

Ieder z’n eigen tempo

Omdat jij klaar bent voor de scheidingsmelding, heb je al een heel traject achter de rug. Je loopt hier al maanden, zo niet jaren mee rond en bent na een lang en moeizaam proces tot dit besluit gekomen.

Het kan zomaar zijn dat jouw partner nog lang niet zo ver is. Wellicht heeft hij of zij wel door dat het niet goed gaat tussen jullie en heeft hij of zij zelf ook twijfels, maar dat is wat anders dan klaar zijn voor de scheiding.

Iedereen doet zoiets op z’n eigen tempo. Het komt zelden voor dat scheidende partners wat dit betreft precies tegelijk op hetzelfde punt zijn aanbeland.

Dat hoeft ook helemaal niet.

Wat wel moet, is dat je elkaar de ruimte geeft om het eigen tempo aan te houden. Als jouw partner nog niet zover is, verwacht dan niet deze reactie nadat je de scheidingsmelding hebt gedaan: ‘Het is oké. Zullen we het dan gelijk maar even gaan regelen?’

Scheiden is echt iets anders dan ontslag nemen omdat je een nieuwe baan wilt gaan zoeken.

Het kan dagen, weken, maanden duren voordat je partner is doordrongen van het feit dat jullie uit elkaar gaan.

Timing is everything

Kies het juiste moment om de scheidingsmelding te doen. Neem de tijd, bereid je goed voor en vind een geschikte plek om het te vertellen.

Een scheidingsmelding doe je dus niet terloops. Of tijdens het naar bed brengen van de kinderen. Of als je schoonmoeder op bezoek is.

Wat wel het beste moment is, weet jij zelf het beste. Als het maar het juiste moment is.

Smoor alle hoop direct in de kiem, want hoop doet leven

Eén van de hardnekkigste brandstoffen voor een vechtscheiding is hoop. Dat klinkt paradoxaal. Waarom zou je elkaar de tent uitvechten als je bij elkaar wilt blijven?

In veel gevallen is het zo dat de één wel, en de ander niet wil scheiden. De ander heeft daardoor hypersensitieve radartjes aanstaan, die zoeken naar hoop.

Want hoop doet leven.

En hoop staat acceptatie in de weg.

En als één van beiden niet accepteert dat jullie gaan scheiden, dan wordt het heel moeilijk om tot goede afspraken te komen. Diegene wil namelijk helemaal geen afspraken maken; die wil bij elkaar blijven.

Dus als jij degene bent die wil scheiden, zorg dan dat je geen ruimte overlaat voor hoop bij je partner.

Wees zo duidelijk en beslist mogelijk.

Ga niet konkelen.

Spreek niet met verzachtende woorden.

Laat geen twijfel doorschemeren.

Jullie gaan scheiden.

Punt uit.

Zo kies je de hulp die het beste bij jou past

Als je gaat scheiden, heb je bijna altijd hulp nodig van een mediator of advocaat. Niet iedereen heeft echter dezelfde hulp in dezelfde hoeveelheid nodig. Het is belangrijk dat je de hulp zoekt die het beste bij jou past. In dit hoofdstuk laat ik je zien hoe je dat doet.

Waarin verschillen advocaten en mediators van elkaar?

Het is de rol van de neutrale en onpartijdige mediator om jullie (weer) met elkaar in gesprek te brengen. Dat lukt bijna altijd. En als dat eenmaal is gelukt, kom je relatief snel tot afspraken waar je allebei achter staat. Daarom slagen mediators er bijna altijd in om zelfs een vechtscheiding in goede banen te leiden. Mensen die hun scheiding in goed overleg willen doen, of die hun echtscheiding niet willen laten ontaarden in een vechtscheiding, kiezen voor de mediator.

Een advocaat gaat vaak namelijk heel anders te werk. Die is er alleen voor jou. Een advocaat probeert tot afspraken te komen met de advocaat van je toekomstige ex-partner. Dat maakt het moeilijk om snel tot een oplossing te komen waar jullie allebei achter staan. Lukt dat na veel heen en weer sturen van mails tussen beide advocaten niet, dan bepaalt de rechter de voorwaarden van jullie scheiding en daarmee ook in belangrijke mate hoe de rest van je leven eruit komt te zien.

Waarin komen advocaat en mediator overeen?

De mediator verzorgt jouw scheiding van A t/m Z. Hij of zij begeleidt jullie bij het maken van afspraken en zorgt ervoor dat die op deskundige wijze op papier worden gezet. Vervolgens zorgt hij of zij er tevens voor dat alle formaliteiten die nodig zijn, voor je worden geregeld. In het geval van een huwelijk zijn dat bijvoorbeeld de formaliteiten bij de rechtbank.

Als je een advocaat in de arm neemt, hoef je net als bij een mediator ook niet zelfstandig langs allerlei loketjes te gaan om je scheiding te regelen. Net als de mediator regelt hij of zij alles voor je.

Advocaat of mediator? 

Zoals gezegd kies je voor de mediator als je in goed overleg met elkaar wilt scheiden, óf wanneer je allebei wilt voorkomen dat je in een vechtscheiding belandt. Voor een advocaat kies je wanneer één van beiden niet wil overleggen over de te maken afspraken en niet naar de mediator wil.

In uitzonderlijke gevallen kies je samen voor één advocaat. Dat is alleen verstandig als jullie veel verstand hebben van familierecht en het al volledig eens zijn over alle te maken afspraken.

Vijf voordelen van mediation

Er zijn grofweg vijf voordelen van scheiden via mediation ten opzichte van een scheiding waarbij beide partners een advocaat in de arm nemen. Ik zet ze hieronder voor je op een rijtje.

Voordeel 1: minder kostbaar

Eén mediator is veel goedkoper dan twee advocaten. Je schakelt bij een echtscheiding immers maar één mediator in en de kosten van de mediation kun je ook nog eens delen.

Zelfs als je recht hebt op gesubsidieerde rechtsbijstand is mediation goedkoper dan een advocaat. Als je een advocaat in de arm neemt, betaal je namelijk een veel hogere zogeheten ‘eigen bijdrage’ voor de toevoeging.

Voordeel 2: bespaart tijd 

Een scheiding via mediation duurt gemiddeld drie tot vijf bijeenkomsten van anderhalf uur. De scheiding wordt dus veel sneller geregeld – zelfs wanneer er veel dingen spelen waar jullie het nog niet over eens zijn – dan wanneer je voor een juridische procedure kiest. Die kan vele maanden of zelfs jaren duren. 

Voordeel 3: minder stressvol

Doordat mediation sneller afgerond wordt, is de situatie minder lang stressvol. Maar daarnaast ben je ook minder afhankelijk van derden, zoals bijvoorbeeld de rechter. Je bepaalt namelijk gewoon zelf wat er gebeurt, binnen bepaalde kaders. Doordat je met elkaar in gesprek gaat, kan er worden gezocht naar een oplossing die voor iedereen het beste is. Dat werkt gewoon minder stressvol.

Voordeel 4: oplossingsgericht

Mediation is erop gericht een oplossing te vinden die voor beide partijen passend is. Belangrijk is wat partijen bindt, en niet wat het conflict verder laat escaleren. Omdat samen naar een oplossing wordt gezocht, zal die oplossing ook langer standhouden.

Voordeel 5: informeel

Mediation heeft een informeel karakter, en kent geen gedoe met ingewikkelde juridische procedures. Je zit gewoon bij elkaar aan tafel en komt al pratende tot een oplossing. Na afloop legt de mediator alle afspraken op deskundige wijze vast. 

Waarom juist mediation bij scheiding? 

Een scheiding is altijd een emotionele aangelegenheid. Daarnaast moeten er veel – best ingewikkelde – zaken zorgvuldig geregeld worden. Als er kinderen zijn, dan is het bovendien je ouderlijke plicht om hen zoveel mogelijk te ontzien.  Die mengeling van heftige emoties, de soms gecompliceerde regels en de zorgen om de kinderen maken het niet vanzelfsprekend dat het overleg met je toekomstige ex altijd even goed verloopt.

Daarom is er de mediator. Die leidt het gesprek tussen jullie, zodat je niet blijft hangen in verwijten en emoties. De mediator is ook scheidingsdeskundige. Dus als jullie afspraken gaan maken, weet je direct hoe je dat het beste kunt doen.

Samenwerking tussen mediator en advocaat

Een scheidingsmediation is pas succesvol als de samenwerking tussen mediator en advocaat goed verloopt. De meeste mediators die hun vak op professionele basis uitoefenen werken dan ook nauw samen met een advocaat.

Kort gezegd is de rolverdeling als volgt. De mediator leidt de gesprekken, zorgt dat er afspraken worden gemaakt en verwerkt jullie afspraken in het echtscheidingsconvenant en het ouderschapsplan. De advocaat regelt de overige formaliteiten. Hij of zij stelt het gezamenlijk verzoekschrift tot echtscheiding op en dient dat in bij de rechtbank. De rechter reageert na een aantal weken door de echtscheidingsbeschikking aan de advocaat te sturen.

Maar let op: de mediator werkt voor de afhandeling met slechts één advocaat samen. Meer heb je ook niet nodig. Dat is dus alsnog goedkoper en handiger dan allebei een eigen advocaat.

9 criteria waar een geschikte mediator aan moet voldoen

Er zijn 2.908 mediators in Nederland. En 18 websites met een verzameling van mediators. Al die mediators hebben ook nog eens een eigen website. Dan zijn er nog allerlei banken die mediation aanbieden en jou ondertussen allerlei producten proberen te verkopen. Er zijn ook advocaten die mediation erbij doen, terwijl ze juist zijn opgeleid om het conflict te zoeken.

Het kan dus flink lastig zijn om snel de beste mediator te vinden voor jouw scheiding.

Ga je een mediator zoeken, zorg er dan voor hij of zij op zijn minst voldoet aan alle volgende 9 criteria:

MfN-registermediator met familieaantekening

Erkenning door Raad voor Rechtsbijstand

Zelfstandig opererend, dus zonder banden met (financiële) dienstverleners

Ruime ervaring met echtscheidingen

Beschikking over neutrale gesprekslocatie

Bereidheid om zonder voorrijkosten op locatie te werken

Beschikking over netwerk van professionals die in bijzondere gevallen kunnen adviseren op deelonderwerpen

Echtscheiding wordt verzorgd van A t/m Z.

Tot zover de eerste acht criteria, die behoorlijk goed te objectiveren zijn. Dat geldt minder voor het negende criterium. Het is namelijk heel belangrijk dat jullie beiden een klik hebben met de mediator. Je moet hem of haar vertrouwen. Het moet dus een prettig mens zijn.

Wat iemand tot een prettig mens maakt is voor jou misschien wel heel anders dan voor mij. Ik ken veel mediators die ik geen prettig mens vind. Maar misschien geldt dat wel helemaal niet voor jou. Zo voldoen de mediators die zijn aangesloten bij gecertificeerdemediators.nl allemaal aan de eerste 8 criteria. Zelf vind ik dat ze ook aan het 9e criterium voldoen: ik vind het stuk voor stuk prettige mensen. Maar, eerlijk is eerlijk: daar zou jij heel anders over kunnen denken. Wie zal het zeggen?

Hoe je ook in contact komt met een mediator, zodra je er een hebt gevonden die aan de eerste 8 criteria voldoet, ga je kennismaken. Pas dan weet je ook of diegene ook voor jou aan het negende criterium voldoet en iemand is waar jullie allebei vertrouwen in hebben.

Wanneer geen mediation?

Uit het genoemde onderzoek blijkt dat wanneer mediation wordt ingezet terwijl de partijen de intentie hebben om hun scheiding samen te regelen, dit in méér dan 92% van de gevallen ook echt lukt. Daarmee zijn ook meteen de twee belangrijkste voorwaarden genoemd voor mediation, namelijk dat je allebei naar de mediator wilt én dat je er vertrouwen in hebt samen in goed overleg tot gezamenlijke afspraken te komen.

Voldoe je niet aan deze twee voorwaarden? Dan is mediation niet geschikt voor jullie niet en ligt een juridische procedure met advocaten meer voor de hand.

Wat de wet zegt over jullie relatie (2 minuten lezen)

Ter voorbereiding van je scheiding moet je eerst even een stapje terug doen. Wat voor juridische relatie hebben jullie met elkaar? Veel mensen vallen al in slaap bij de gedachte dat ze dit moeten uitzoeken. Maar het is heel belangrijk te weten hoe je met elkaar verbonden bent. Want dat bepaalt namelijk hoe je uit elkaar gaat. Ik raad je aan alleen de paragraaf te lezen die op jou van toepassing is. De rest is dan namelijk helemaal niet relevant.

Wettelijke bepalingen

Ben je getrouwd of geregistreerd partner? Dan zijn er automatisch allemaal regelingen op jullie verbintenis van toepassing. Die zijn opgenomen en beschreven in de wet.

Daarin staat ook wat er gebeurt als je gaat scheiden.

Elk van deze (juridische) relaties heeft zo zijn eigenaardigheden. Als je je gaat verbinden, maar ook als je uit elkaar gaat. In dit hoofdstuk leg ik precies uit hoe dat zit.

Samenwonend zonder overeenkomst

Als je zonder iets te regelen gaat samenwonen, is er in de wet niets geregeld. Wat er aan spullen, bankrekeningen, erfstukken of spaarzegeltjes aantoonbaar van jou is, dat is van jou. En wat aantoonbaar is van de ander, dat is van de ander.

Dat betekent dat je verder niets of bijna niets op papier hoeft te zetten als je uit elkaar gaat. Dat moet alleen bij de verdeling van gezamenlijke bezittingen, zoals een koopwoning.

Hoewel het niet verplicht is voor ex-samenwoners die geen gezamenlijk gezag uitoefenen over hun kinderen, is het wel raadzaam om samen een ouderschapsplan op te stellen als je minderjarige kinderen hebt. Kom ik nog op terug.

Samenwonend met overeenkomst

Veel samenwoners hebben de voorwaarden van hun relatie wel vastgelegd, in een zogenaamde samenlevingsovereenkomst. Dit is een overeenkomst die je met je partner hebt gesloten – vaak zelfs heel officieel, bij de notaris - waarin de afspraken en voorwaarden staan waaronder jullie samenwonen.

In die overeenkomst (je kunt ook zeggen: in dat contract) staat meestal ook hoe en wanneer je de overeenkomst beëindigt. Er zullen vaak afspraken gemaakt moeten worden over de afwikkeling van de samenleving.

Dus als je samenwoont en uit elkaar gaat, doe je er verstandig aan jullie samenlevingsovereenkomst nog eens goed door te lezen.

Burgerlijk huwelijk

Het huwelijk wordt gesloten door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Door het huwelijk krijg je een aantal rechten en plichten ten opzichte van elkaar. Je hebt bijvoorbeeld het recht om de achternaam van de ander te gebruiken. Maar je hebt ook de plicht om voor elkaar te zorgen, zelfs nadat de relatie is beëindigd.

Het huwelijk wordt vastgelegd in het openbare huwelijksregister van de gemeente waar het werd voltrokken.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen het huwelijk in gemeenschap van goederen (als je vóór de wetwijziging van 1 januari 2018 bent gehuwd, waarover later meer) en het huwelijk op huwelijkse voorwaarden.

Scheiden kan alleen via de rechter. Je kiest er dan voor om de echtscheiding gezamenlijk aan te vragen. Stellen die met hulp van een mediator scheiden, doen dat altijd via een gemeenschappelijk verzoekschrift tot echtscheiding. Je kunt ook een eenzijdig verzoek tot scheiding aanvragen, dat doet een advocaat dan voor je.

Geregistreerd partnerschap

Het huwelijk en het geregistreerde partnerschap lijken heel erg op elkaar. Een geregistreerd partnerschap is een soort huwelijk, alleen heet het geen huwelijk. Een geregistreerd partnerschap sluit je bij de burgerlijke stand van jouw gemeente. Je kunt, net als bij het huwelijk, aanvullende voorwaarden afspreken. Dat gebeurt meestal bij de notaris.

Verder is alles hetzelfde.

Behalve als je gaat scheiden.

Het ontbinden van een geregistreerd partnerschap gaat iets anders in z’n werk dan het ontbinden van een huwelijk. Voor het ontbinden van een huwelijk moet je altijd naar de rechter. De beëindiging van een geregistreerd partnerschap kan ook via een advocaat of notaris. Althans, als je het met elkaar eens bent over de voorwaarden en als je geen minderjarige kinderen hebt. Anders moet je net als bij het ontbinden van een huwelijk naar de rechter.

Gemeenschap van goederen (huwelijksdatum vóór 1 januari 2018)

Tenzij het je keus is om op huwelijkse voorwaarden te trouwen, trouwde je tot 1 januari 2018 in Nederland in gemeenschap van goederen. Daarmee is er sprake van een wettelijk stelsel. Hierdoor valt al het vermogen dat je had - plus dat wat tijdens het huwelijk wordt verworven - in de gemeenschap van goederen waarin je trouwt. Dit geldt ook voor de schulden die je had en tijdens het huwelijk maakt.

Als je gaat scheiden, wordt ieder dus de helft van de bezittingen en de schulden toegewezen.

Gemeenschap van goederen (huwelijksdatum op of ná 1 januari 2018)

Ben je op of na 1 januari 2018 getrouwd? Dan gelden er iets andere regels.

Niet alle bezittingen en schulden zijn dan gezamenlijk. Op het moment dat je gehuwd bent en je verwerft bezittingen of je maakt schulden, dan zijn die nog steeds gezamenlijk. Maar de bezittingen en schulden van vóór het huwelijk (of voor het geregistreerd partnerschap) zijn dat niet. Die zijn van degene van wie ze zijn, tenzij ze toen ook al gezamenlijk waren. Erfenissen en schenkingen vallen sowieso buiten de huwelijksgemeenschap.

Huwelijkse voorwaarden

Als je destijds, onder de regeling van het huwelijk vóór 1 januari 2018, niet wilde dat alle schulden en bezittingen gezamenlijk zouden worden, dan was - en is - er de mogelijkheid om huwelijkse voorwaarden af te spreken. De akte van huwelijkse voorwaarden wordt opgemaakt door de notaris. Deze zorgt er ook voor dat de akte wordt ingeschreven in het openbare huwelijksgoederenregister van de rechtbank.

In de akte van huwelijkse voorwaarden maak je samen afspraken over het vermogen en de schulden. In hoofdlijn kun je daarover afspreken:

geen enkele manier van vermenging (ook wel de “koude uitsluiting” genoemd);

een beperkte gemeenschap waarbij bepaalde zaken tot de privévermogens van de echtgenoten blijven behoren en andere zaken gemeenschappelijk worden;

een periodiek of finaal verrekenbeding.

Het voert hier te ver om alle details te bespreken. Maar als jij op huwelijkse voorwaarden bent getrouwd of een geregistreerd partnerschap hebt, lees die voorwaarden – die heb je thuis, als het goed is, maar de notaris heeft ze ook nog, mocht je ze niet kunnen vinden - dan nog eens zorgvuldig door. Die afspraken zijn namelijk leidend voor de verdeling die je maakt ten behoeve van de scheiding. Zorg er ook voor dat de mediator of advocaat een kopie krijgt.

Wat kost mijn scheiding?

De kosten van jouw scheiding hangen nauw samen met jullie persoonlijke situatie. Als je veel ruzie hebt, is het moeilijker om tot afspraken te komen en lopen de kosten op. Maar wat kost scheiden als je het snel over alles eens wordt? Gemiddeld ben je ergens tussen de € 200,- en € 3.000,- kwijt.
In dit hoofdstuk laat ik zien hoe dat zit.

Drie soorten kosten

Als je gaat scheiden met hulp van een mediator, krijg je te maken met drie soorten kosten:

Kosten tijdsbesteding van de mediator (en eventueel de advocaat voor de afhandeling)

Griffierecht en leges

Overige kosten

1. Kosten tijdsbesteding mediator

Wanneer de mediator op basis van een uurtarief werkt, wordt alle tijd in rekening gebracht die hij of zij aan een bepaalde zaak besteedt. Gemiddeld neemt een scheiding tussen de twee en vijf sessies van anderhalf uur in beslag.

Als je gehuwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt waaruit minderjarige kinderen zijn geboren, dan moet je ook nog langs de rechter. Nou ja, niet fysiek. De advocaat waarmee de mediator samenwerkt, stuurt namens jullie het gemeenschappelijk verzoekschrift echtscheiding toe aan de rechter. De rechter neemt en beslissing en stuurt die naar de advocaat en de mediator. De advocaat besteedt gemiddeld maximaal drie uur aan zijn of haar werkzaamheden, dat honorarium komt er dus bij.

Hoe ingewikkeld is jouw scheiding?

Een scheiding van mensen met kinderen, een koophuis, diverse ondernemingen, diverse beleggingen en een omvangrijke boedel zoals een tweede huis is vaak ingewikkelder dan een scheiding van mensen die geen kinderen en geen of weinig bezittingen hebben.

Verder is de wijze waarop jullie met elkaar omgaan ook van grote invloed op het verloop van de scheiding. Stellen die elkaar het licht niet in de ogen gunnen, doen er langer over dan stellen die nog redelijk met elkaar kunnen overleggen. 

Over het algemeen geldt: hoe complexer de scheiding, hoe meer tijd de mediator en advocaat ermee bezig zijn en hoe hoger de kosten van de scheiding zullen uitvallen.

Scheiden voor een vaste prijs: vraag naar de mogelijkheden

Steeds meer mediators regelen een scheiding voor een vaste prijs. Dan weet iedereen waar-ie aan toe is. De hoogte van de kosten van een scheiding met een vaste prijs hangt natuurlijk erg af van jouw persoonlijke situatie.  Bespreek deze optie daarom met jouw mediator.

2. Griffierechten en leges

Wanneer een scheiding via de rechtbank geregeld wordt, brengt de rechtbank griffierechten in rekening. De actuele bedragen die daarvoor gelden kun je vinden op de website van de Rechtspraak. De kosten van de leges vind je op de website van de gemeente.  

3. Overige kosten

Welke overige kosten zijn er nog meer, rond een scheiding? Ook dat verschilt van scheiding tot scheiding. Soms is er een taxatierapport nodig om de waarde van een koophuis te kunnen bepalen, soms is er uitgebreid fiscaal advies nodig, ook kan het nodig zijn om de testamenten bij de notaris aan te laten passen. Andere kosten zijn bijvoorbeeld de kosten voor een tijdelijke woonruimte voor één van de partijen.

Laag inkomen en toch scheiden? Bereken of jij recht hebt op subsidie

Als je aan bepaalde eisen voldoet, betaalt de Raad voor Rechtsbijstand het grootste deel van de kosten van jouw scheiding. Ook krijg je korting op de griffierechten. Als je allebei in aanmerking komt voor zo’n toevoeging, dan kost een scheiding hooguit € 100,- per persoon.

Op deze webpagina kun je gemakkelijk berekenen of jij recht hebt op zo’n toevoeging:

www.gecertificeerdemediators.nl/wiki/toevoeging-definitie/

5 tips om de kosten van jouw scheiding laag te houden

Het kan natuurlijk niet de bedoeling zijn dat je te veel betaalt voor je scheiding. Daarom geef ik je hier een aantal handige tips die jou veel geld zullen besparen.

1. Ga naar een goede mediator (of advocaat)

Het klinkt zo logisch, maar toch vergeten veel mensen een góede mediator of advocaat te kiezen. Een goede mediator of advocaat levert beter werk dan een slechte. Nou kan het best zijn dat de goede duurder is dan de slechte. Maar goedkoop is duurkoop. Het is belangrijk dat alles goed geregeld wordt omdat je later anders flink in de problemen kunt komen. De kosten die dát met zich mee kan brengen kunnen oplopen.

Maar hoe kies je nu de juiste mediator of advocaat?

Ik heb in eerder in dit hoofdstuk uitgelegd waar de mediator aan zou moeten voldoen. Blader nog eens terug om te kijken aan welke negen criteria een goede mediator voldoet.

Als je naar een advocaat gaat, zorg dan dat hij of zij veel ervaring heeft met echtscheidingen. Net als veel mediators, doen veel advocaten echtscheidingen er zo’n beetje bij. Dat wil je niet. Je wilt iemand die van de hoed en de rand weet.

Ga ook eerst kennismaken met de mediator – of advocaat - van je keuze. Dan weet je wat voor vlees je in de kuip hebt. Het is belangrijk dat je een klik voelt met jouw mediator of advocaat. Die man of vrouw gaat namelijk een tijdje heel nauw met je optrekken. Er zullen heel intieme zaken besproken worden. Dan moet je je wel op je gemak kunnen voelen.

2. Bekijk of je recht hebt op subsidie

Dat is de eerste vraag: moet je alles zelf betalen of betaalt de Raad voor Rechtsbijstand het grootste deel van mijn scheiding?

Zoals hiervoor besproken, moet je aan een aantal eisen voldoen om een toevoeging te verkrijgen. Bij de meeste juridische conflicten waarvoor je een toevoeging zou kunnen krijgen, wordt er gekeken naar jullie gezamenlijke inkomen en vermogen. Bij scheidingen is dat anders. Jullie worden ieder individueel beoordeeld.

Dus: heeft de één een dikbetaalde baan en de ander niet, én hebben jullie geen vermogen? Dan is de kans groot dat de één wel en de ander geen recht heeft op een toevoeging. Dat zou goed nieuws zijn, want dan hoef je de mediator maar de helft van zijn of haar uurtarief te betalen. Ook krijg je kortingen op de griffierechten en gemeentelijke leges.

Hier kun je snel berekenen of jij recht hebt op een toevoeging:

www.gecertificeerdemediators.nl/wiki/toevoeging-definitie/

3. Maak duidelijke afspraken met de mediator

De mediator is er om jou te helpen. Net als de advocaat. Het is zijn of haar plicht om verantwoording af te leggen over wat hij of zij allemaal voor jullie heeft gedaan en hoeveel tijd hij of zij daaraan heeft besteed.

Neemt niet weg dat je daarover duidelijke afspraken moet maken. Stel hem of haar bijvoorbeeld de volgende vragen:

Hoeveel tijd verwacht je nodig te hebben?

Breng je iedere minuut in rekening, inclusief het beantwoorden van mails en appjes?

Wil je ons waarschuwen als je meer dan een bepaald aantal uren hebt besteed?

Stuur je ons iedere keer of iedere maand een overzicht van het aantal te factureren uren zodat we niet ineens met een hele hoge rekening zitten?

Wat reken je voor de diensten van de advocaat?

Vraag je vooraf toestemming aan ons als je extra adviseurs inhuurt? (bijvoorbeeld een fiscaal adviseur)

Waar kunnen we een klacht indienen als we ontevreden zijn over jouw dienstverlening?

Zorg dat al deze gemaakte afspraken per e-mail aan je worden bevestigd. Dan komt niemand voor verrassingen te staan.

4. Doe zoveel mogelijk zelf

Het mooie van mediation is dat je veel zelf kunt doen. Dat is niet alleen goed omdat je zo veel bewuster bezig bent met welke afspraken jullie gaan maken, het bespaart je ook nog eens een flinke duit.

Download bijvoorbeeld een sjabloon van een echtscheidingsconvenant dat je zelf al voor een groot deel kunt invullen. Op deze webpagina kun je er een gratis downloaden:

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/echtscheidingsconvenant/

Op deze webpagina vind je een goed en gratis sjabloon van een ouderschapsplan. Alle punten waarover je afspraken kunt maken, staan erin vermeld:

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/ouderschapsplan/

5. Bereid je goed voor

Een goede voorbereiding is het halve werk. Verzamel eerst zoveel mogelijk relevante informatie met betrekking tot de afhandeling van de scheiding. Ik heb een overzicht voor je gemaakt gemaakt van de documenten die je alvast kunt verzamelen. De meeste mediators en advocaten ontvangen die graag overzichtelijk gescand. Hoe netter en completer jij dat aanlevert, hoe minder tijd hij of zij bezig is met het uitzoeken van de stukken. Dat scheelt jou dus kosten.

Je kunt het overzicht hier downloaden:

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/voorbereiding/

HOOFDSTUK 3
Zonder ruzie samen voor de kinderen zorgen

Evert en Hannelore: “De kinderen gaan voor alles”

Ze wisten dat wat ze deden gewoon niet klopte. Ze zagen heus wel dat, iedere keer als ze de ander uitscholden, ze iets kapotmaakten dat juist voor de kinderen heel moest blijven. Alleen deed hun aanpak de kinderen weinig goeds.

Evert en Hannelore konden elkaars bloed wel drinken. Ze waren zo gruwelijk boos op elkaar, dat het eigenlijk niet lukte om naar elkaar te luisteren. Ze wilden allebei gehoord worden door de ander. Daarom leken ze steeds harder tegen elkaar te gaan schreeuwen. Hun stemverheffing was zo uitbundig dat mijn kantoorgenoten mij vanaf de gang vragend aankeken: ‘Is dit wel veilig?’

Ineens richtte Hannelore, die haar man kort daarvoor nog uitmaakte voor ‘vuile teringlijer’, zich tot mij:

“Evert weet dondersgoed dat hij fout zit. Hij weet precies wat hij moet doen om mij zo boos te krijgen. Wat vind jij dan? Dat is toch niet normaal hoe die klootzak tegen mij praat?”

Evert aarzelde geen moment en zette een tegenoffensief in. Ook met zijn blik op mij gericht, alsof dat zijn positie ten opzichte van haar zou kunnen versterken.

“Die trut heeft zich niet aan onze afspraak gehouden! Wij hadden een hele duidelijke afspraak en zij heeft zich daaraan niet gehouden.”

Daarop dreigde Hannelore op te stappen. Dit had zij nu al zo vaak gehoord en ze vond het helemaal nergens op slaan. “Die afspraak is compleet belachelijk!” schreeuwde ze.

“Denk verdomme ook eens aan de kinderen! Iedere keer als we het hierover hebben, denk jij alleen maar aan jezelf. Jij hebt niet voor niets ingestemd met deze afspraak. We deden dit voor de kinderen. Dus als jij onze afspraak overboord gooit, gooi jij ook je bloedeigen kinderen overboord!”

Het huwelijk tussen Evert en Hannelore is al jaren slecht. Maar, zo redeneerden ze, ze gaan pas scheiden als de kinderen op kamers gaan. De oudste is nu 17, de jongste 15. Dus dat duurt nog wel even. Ze blijven bij elkaar voor de kinderen, maar laten elkaar vrij in andere relaties.

Het was vooral Evert die veelvuldig afspraakjes had met andere vrouwen. Vaak waren die dames ook getrouwd en ook niet gelukkig in hun huwelijk. Ze hadden dan één of twee keer per maand seks in een hotel en ieder keerde na afloop steeds weer huiswaarts.

Hannelore was aanvankelijk wat terughoudender. Maar na een paar jaar waagde zij zich er ook aan. Ze bleek goed ‘in de markt te liggen’ zoals ze dat noemde. Vele mannen boden zich aan. Een paar keer had ook zij seks. Maar al gauw bleek dat ze zich daar alleen maar ellendiger door ging voelen.

Een paar maanden terug ontmoette ze een man met wie ze aanvankelijk ook ‘alleen maar seks’ had. Maar na de derde ontmoeting werd ze verliefd op hem. En hij op haar.

Maar dat was dus niet de afspraak.

Evert zei daarover:

“Wij zouden bij elkaar blijven tot de kinderen het huis uit waren. Voor de kinderen. Maar mevrouw wil nu ineens scheiden. Dat kun je de kinderen toch niet aandoen? Die trut! We zouden de kinderen een goede basis geven door als vader en moeder voor ze te zorgen. Dat is toch logisch? Dat wil toch ieder kind?”

Dit is vast een extreem praktijkvoorbeeld, hoor ik je denken.

Maar dat is het niet. Dit is zeker geen extreem voorbeeld uit de praktijk van een mediator. Toegegeven, de meerderheid van mensen die gaan scheiden doet niet aan een open relatie. Maar als we als mediators één euro zouden ontvangen voor iedere belediging die over tafel vliegt, of voor elk scheldwoord dat tijdens een mediation ‘in het belang van de kinderen’ valt, dan waren alle mediators nu schatrijk.

Bovendien hadden we al gezien dat vreemdgaan één van de belangrijkste oorzaken van een vechtscheiding is. Evert en Hannelore gingen ook vreemd, al waren ze daar wel open over naar elkaar.

Ouders willen allemaal het beste voor hun kinderen. Allemaal doen ze alles in het belang van hun kinderen. Hun kinderen zijn hun alles.

Maar of dat in praktijk ook echt het geval is?

In dit hoofdstuk staan jullie kinderen centraal. Wat betekent een scheiding voor je kinderen? Hoe gaan andere mensen daarmee om en wat kun jij daarvan leren? Hoe vertel je je kinderen dat jullie gaan scheiden en hoe ga je om met hun reactie op dat afschuwelijke nieuws? In hoeverre denken de kinderen mee over het maken van afspraken en welke rol heeft de mediator daarin?

3 lessen voor ouders na 8.256 scheidingen met kinderen

Uit een onderzoek dat ik op basis van CBS-gegevens en gerechtelijke uitspraken heb gedaan, blijkt niet alleen dat er jaarlijks in Nederland vele honderden vechtscheidingen zijn, in 44% van de gevallen zijn er ook nog eens kinderen in het spel. Precies het tegenovergestelde beeld ontstaat wanneer gekeken wordt naar alle echtscheidingen: bij 56% van deze situaties zijn er kinderen in het spel.

Alle ouders willen het tijdens de scheiding zo goed mogelijk doen voor hun kinderen. Helaas lukt dat niet altijd. Logisch, wie heeft er immers ooit goed leren scheiden? Daarom zet ik de drie belangrijkste lessen die de ouders waarmee ik zelf heb gewerkt mij hebben geleerd voor je op een rijtje. 

Les 1: Houd niemand voor de gek. Vooral je kinderen niet

Als je gaat scheiden, ga je door heftige emoties heen. Dat hoort erbij. De vraag is dan ook niet óf je die gaat krijgen, maar hoe je ermee omgaat. Dat heeft namelijk grote gevolgen voor je kind. 

Wie van de drie ben jij?

Je kunt op drie manieren met heftige emoties omgaan:

Je praat erover in verzachtende termen en doet net of alles goed met je gaat

Je voelt je heel zielig en gedraagt je als een slachtoffer

Je neemt verantwoordelijkheid voor de situatie en komt die zo integer mogelijk onder ogen.  

Op zichzelf maakt het niet zoveel uit op welke manier jij reageert. Je bent immers volwassen en wat jij doet, moet jij weten.

Zou je zeggen.

Maar welk effect heeft jouw gedrag op je kinderen?  Dat maakt natuurlijk wél uit.

Kinderen voelen dwars door je heen

Kinderen voelen dwars door je heen. Dat is een natuurwet. Als jij jezelf voor de gek houdt en doet alsof er niets aan de hand is, dan voelen de kinderen dat dit onzin is. Je ligt immers in scheiding. Stel jij je op als een slachtoffer van je partner? Dan voelen zij direct dat jij toch op zijn minst gedeeltelijk verantwoordelijk bent voor de ontstane situatie. Ook al zullen ze dat misschien niet op die manier verwoorden.

Dat wat er niet mag zijn, krijgt macht

Nog een natuurwet: als jij je van jezelf niet verdrietig mág voelen, dan wordt het verdriet alleen maar groter. Dat wat er niet mag zijn, krijgt macht. Lijk je niet verdrietig? Dan ben jij waarschijnlijk boos, angstig, kun je je slecht concentreren of slaap je slecht. Misschien drink je een paar biertjes meer dan voorheen of ben je weer gaan roken.

Of: all of the above.

Als je echter erkent dat je allerlei moeilijke gevoelens hebt, dan kun je er ook veel beter mee omgaan. 

Niet schuldig, maar verantwoordelijk

Evert vindt dat Hannelore de schuldige is. Ze gaan scheiden omdat zij zich niet aan de afspraken heeft gehouden. Hij is daar enorm boos over. Hannelore is ook kwaad en baalt dat Evert niet wil inzien dat hun relatie gewoon niet te harden is.

Zoals gezegd is het onzin om één schuldige aan te wijzen. Wie gaat er immers vreemd in een hele fijne, gezonde liefdesrelatie? En als de relatie slecht is, dan is dat toch iets waar jullie allebei aan hebben bijgedragen?

Bovendien vind ik dat de term ‘schuld’ ongepast is in de context van een echtscheiding. Volgens mij kun je het veel beter hebben over verantwoordelijkheid. De relatie is van jullie beiden. Jullie zijn dus beiden verantwoordelijk voor de kwaliteit van die relatie.  Daarmee ben je ook allebei verantwoordelijk voor de scheiding en de manier waarop je gaat scheiden.

Het is belangrijk dat het ook voor jullie kinderen duidelijk is dat jullie allebei verantwoordelijkheid nemen voor het falen van je huwelijk. Er is geen dader en geen slachtoffer. Voorkom dat je kinderen het gevoel hebben partij te moeten kiezen tussen jullie beiden.

Les 2: Spreek nooit - maar dan ook nooit -  kwaad over de andere ouder

Van kinderen weten we dat ze een enorme veerkracht hebben. Een scheiding kunnen ze best aan. Dat wordt anders wanneer zij (het gevoel hebben te) moeten kiezen tussen papa en mama. Dan worden er wonden geslagen die misschien wel de rest van hun leven merkbaar zijn. 

Ieder kind wil evenveel houden van beide ouders

De liefde van een kind voor zijn ouders is ongelooflijk sterk. Zelfs onder de meest vreselijke omstandigheden blijft een kind trouw aan zijn vader én moeder. Maar als jij jouw partner dag in dag uit voor rotte vis uitmaakt omdat hij of zij is vreemdgegaan, dan wordt het ingewikkeld voor een kind.

Kiezen of delen? De traumatische spagaat

Als Evert en Hannelore elkaar thuis, in het bijzijn van de kinderen, net zo uitkafferen als ze aan de mediationtafel deden, dan kun je er donder op zeggen dat die kinderen het heel zwaar gaan hebben. Sterker, er is een grote kans dat zij een trauma aan de scheiding over zullen houden.

Je kind ziet dat jij boos bent op de andere ouder en wil jou daarin steunen. Maar hij of zij houdt óók van de ander en wil – en kan! - die andere ouder niet laten vallen. Zie daar de traumatische spagaat: je kind zal in zo’n geval het gevoel hebben te moeten kiezen tussen jullie.

Zelfs al bedoel je het allemaal niet zo. 

Jouw bedoelingen zijn echter niet zo relevant. Wat je daadwerkelijk doet, des te meer.

Jij bent volwassen, gedraag je dan ook zo

Je zou ze de kost moeten geven: ouders die elkaar over de rug van hun kinderen de tent uitvechten. Natuurlijk, er zijn veel kinderen betrokken bij vechtscheidingen. Maar je hoeft niet per se in een vechtscheiding te zitten om je kind te belasten met jouw geruzie. Ook bij een nette scheiding wordt geruzied. Scheiden zonder dat er ook maar één onvertogen woord valt, is zeldzaam.

Maar of je nou veel of weinig ruziet: houd je kind erbuiten en spreek nooit - maar dan ook nooit - kwaad over de andere ouder.

Les 3: Zoek de hulp die bij je past

De kans is groot dat het voor jou de eerste keer is dat gaat scheiden. Je gaat te maken krijgen met zaken die je niet kent en omstandigheden die je niet kent. Je bent daar dus ook niet op voorbereid. De kans dat je dingen gaat doen waar je later spijt van krijgt, is dan ook groot. Dat voorkom je door direct hulp te zoeken.

Ruziemaken hebben we nooit geleerd

Helaas besteden de meeste mensen maar weinig aandacht aan de ontwikkeling van de vaardigheid om ruzie te maken. Vreemd eigenlijk, want als we allemaal op een goede manier ruzie zouden maken, zou de wereld een stuk mooier zijn.

In 2014, op een TedX conferentie in Groningen, betoogde ik dat conflicthantering een schoolvak zou moeten zijn. Net als Nederlands, Engels en wiskunde. Alleen dán leren we ruziemaken zonder onszelf en elkaar te beschadigen. Dan maken we ruzie en worden we er beter van.

Je kunt mijn talk hier bekijken: youtu.be/8W-NtErBhpM (of Google: Guido Bakker Tedx)

Erkennen dat je hulp nodig hebt, schept rust

Natuurlijk regel je de juridische en financiële kant van de scheiding met bijvoorbeeld een mediator. Maar nog veel te weinig mensen erkennen dat ze daarnaast eigenlijk ook een ander soort hulp nodig hebben: emotionele.

Hoe vertel je de kinderen dat je gaat scheiden?

Hoe ga je om met een nieuwe relatie?

Wat doe je als je je partner echt niet meer kunt uitstaan?

Hoe ga je om met je eigen verdriet en boosheid als de kinderen er bij zijn?

Hoe corrigeer je de fouten die je onvermijdelijk gaat maken?

Wat hebben je kinderen nodig als ze afwijkend gedraag gaan vertonen?

Weet jij de antwoorden op al deze vragen? Dan heb je geen hulp nodig. Anders wel. 

Welke hulp past bij je?

De vraag is dan: welke hulp? In Nederland is er wat dat betreft heel veel mogelijk. Er zijn boeken en websites waar je veel van kunt opsteken. Villa Pinedo verzorgt een fantastische onlinetraining die is ontwikkeld door jongeren en bedoeld is voor ouders die gaan scheiden of gescheiden zijn. Dat filmpje kun je hier bekijken: 

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/villa-pinedo/

Intensievere begeleiding is volop beschikbaar

Als je behoefte hebt aan intensievere begeleiding, kun je naar een psycholoog of coach gaan. Is ook dat niet genoeg, dan zijn er veel instanties die nog meer hulp bieden. Het Centrum voor Jeugd en Gezin bijvoorbeeld. Of de beroepsorganisatie Kindbehartiger. Kies voor het Kind helpt ouders en kinderen van 4 jaar en ouder. Juist ook wanneer er sprake is van echtscheiding. Het Brugproject (voor kinderen van 8 tot 12 jaar) doet vergelijkbaar werk. Veel CJG’s bieden het programma Ouders in de knel.

Bekijk wat het beste bij jou past en aanvaart die hulp.  

Zo bereid je de kinderen voorop scheiding

We hebben tot nu toe voornamelijk gekeken naar wat je niet moet doen. Nu gaan we kijken naar wat je wel moet doen.

Op een gegeven moment moet je de kinderen immers vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd daarbij rekening met de leeftijd van de kinderen. Hieronder staat een aantal punten die kunnen helpen je goed voor te bereiden.

Wie vertelt het de kinderen?

Het beste is dat jullie de kinderen samen vertellen dat jullie gaan scheiden. Van belang is dat je het wel moet kunnen opbrengen om het op een beheerste manier te doen. Kies een goed moment uit, zorg dat alle kinderen er zijn en doe het niet als je koffers en verhuisdozen al in de gang staan.

Wanneer vertel je het de kinderen?

Kies een moment uit waarop je niet gestoord kunt worden. Breng de boodschap bij voorkeur aan het begin van het weekeinde, zodat je de rest van het weekend kunt zien welke reacties de kinderen gaan vertonen, op de boodschap.

Doe het ook enige tijd voordat de feitelijke scheiding plaatsvindt. Kinderen moeten, net als volwassenen, de mogelijkheid krijgen om zich voor te bereiden op de scheiding en eventueel ook de mogelijkheid krijgen mee te denken over wat er na de scheiding allemaal verandert, en wat dat betekent voor het konijn, de hond, hun slaapkamertje en hun schoolvriendjes.

Houd er bij jonge kinderen rekening mee dat zij minder besef van tijd hebben. Voor hen is zes weken net zo lastig te overzien als zes maanden.

Wat vertel je de kinderen?

Probeer zo eerlijk mogelijk te zijn. Over de werkelijkheid praten is voor kinderen minder erg dan erover te fantaseren.

Geef je kinderen aan:

dat de scheiding niet de schuld is van de kinderen. Papa en mama zijn verantwoordelijk voor de scheiding en niemand anders.

dat zij niet hoeven te kiezen tussen vader en moeder.

dat ouders van elkaar kunnen scheiden, maar dat ouders nooit van hun kinderen kunnen - of willen - scheiden.

dat wanneer zij er behoefte aan hebben, ze altijd met de ouders of met anderen over de echtscheiding mogen praten.

Wat doe je met je eigen emoties?

Kinderen voelen de emoties van hun ouders haarscherp aan. Het is goed om je gevoelens op een beheerste manier te tonen. Kinderen mogen die - beheerste - emoties van hun ouders best zien om te leren dat een scheiding verdriet doet en het een keuze is die je niet zomaar maakt.

Ook juridisch blijf je na de scheiding samen ouders

Het is niet voor iedereen even duidelijk wat de betekenis is van de termen ‘gezag’, ‘voogd’, ‘gedeeld ouderschap’ en ‘co-ouderschap’ betekenen. Daarom sta ik er hier even bij stil.

Wat wordt verstaan onder ouderlijk gezag?

Ouderlijk gezag omvat het recht én de plicht om je kind te verzorgen en op te voeden. Een kind kan en mag zelf nog geen officiële of belangrijke beslissingen nemen zolang het nog minderjarig is. De ouder die het ouderlijk gezag uitoefent neemt daarom de beslissingen voor het kind. Of de beide ouders samen, als zij gezamenlijk het ouderlijk gezag uitoefenen.

Na de echtscheiding

Na echtscheiding loopt het gezamenlijk ouderlijk gezag, dat ook al tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap werd uitgeoefend, gewoon door. Dit betekent dat de officiële en belangrijke beslissingen voor en over de kinderen ook na scheiding samen genomen moeten worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

medische beslissingen

schoolkeuze

aanvragen van reisdocumenten (paspoort)

verblijf in het buitenland

Het is gebruikelijk om afspraken te maken over het ouderlijk gezag na de scheiding. De afspraken die je samen maakt - over de manier waarop je de zorg voor de kinderen gaat invullen na de scheiding - worden vastgelegd in het (in de meeste gevallen verplichte) ouderschapsplan.

Als je er onderling niet uitkomt

Soms lukt het niet om samen een beslissing te nemen over de dingen die voortvloeien uit het ouderlijk gezag na scheiding. Als jij vindt dat je kind het beste af is op een openbare school en je ex vindt Montessori echt de beste keuze, dan kun je samen weer even langs de mediator om daar in een sessie over te praten. Je kunt echter ook de rechter vragen om een beslissing te nemen. Een dergelijk verzoek wordt altijd snel door de rechtbank behandeld.

Zo kan het ook zijn dat je ex niet meewerkt aan het aanvragen van een paspoort voor je kind. Zonder de medewerking van je ex kan de gemeente geen paspoort of ander reisdocument afgeven. Ook in dat geval kun je de rechter om een beslissing verzoeken. Je vraagt de rechter dan om vervangende toestemming. De toestemming van de rechter komt dan in de plaats van de toestemming van je ex. De rechter zal wel altijd eerst beide ouders willen horen. Daarna zal de rechter beslissen, en bij zijn of haar beslissing zal het belang van het kind voorop staan.

De rechter kan kinderen vanaf 12 jaar ook zelf om hun mening vragen. Bij veel rechtbanken kan dit ook door een formulier in te vullen, een zogenaamde kindverklaring. Het kind (vanaf 12 jaar, heel af en toe is er ook een kind van 11 dat graag zijn of haar behoefte aan de rechter wil vertellen en soms kan dat ook gehonoreerd worden) vult dit formulier zelf in. Dit kan en mag zelfs buiten medeweten van de ouders, bijvoorbeeld als de ouders het er om wat voor reden dan ook niet mee eens zijn dat het kind zijn of haar mening aan de rechter kenbaar wil maken.

Eenoudergezag

Als het gezamenlijk gezag tot veel conflicten leidt en de kinderen hebben daar veel last van, dan kan de rechter beslissen dat voortaan één van de ouders het gezag zal uitoefenen. De rechter zal dit niet snel doen. Aangetoond zal moeten worden dat de kinderen veel negatieve gevolgen van het gezamenlijk gezag ondervinden. Besluit de rechter tot eenoudergezag, dan blijft de andere ouder in principe recht op omgang houden met het kind. Ook blijft de andere ouder mede-onderhoudsplichtig voor het kind.

Niet getrouwd?

Ben je niet getrouwd en ben je geen geregistreerd partner, dan oefent de moeder na de geboorte automatisch alleen het gezag over het kind uit. Dit is ook het geval als de vader het kind heeft erkend. Gezamenlijk gezag kun je eenvoudig digitaal aanvragen. Je logt samen in op de website van de rechtbank (met je DigiD) en vult de aanvraag in. Als jullie het echter niet eens zijn over het wijzigen van het eenoudergezag naar een gezamenlijk gezag, dan kan de ouder zonder gezag de rechtbank verzoeken om het eenoudergezag om te zetten in een gezamenlijk gezag. De rechter neemt vervolgens dat verzoek in behandeling.

Wanneer is er sprake van co-ouderschap?

Co-ouderschap is geen wettelijke term. In de praktijk wordt er veelal mee bedoeld dat de zorg voor de kinderen na een scheiding in een min of meer gelijke verhouding tussen de vader en moeder wordt verdeeld, bijvoorbeeld 50/50 of 40/60.

In een ver verleden werd na een scheiding (meestal) de moeder de voogdes over de kinderen. Vader werd toeziend voogd. Moeder kon, als voogdes, de beslissingen voor de kinderen zelfstandig (zonder vader te raadplegen) nemen. De kinderen woonden meestal bij moeder en voor vader werd een omgangsregeling getroffen. Van co-ouderschap, gedeeld ouderschap, kon in die tijd alleen sprake zijn als vast was komen te staan dat de ouders een heel goede verstandhouding hadden.

Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding

De Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding is op 1 maart 2009 ingevoerd. Belangrijk uitgangspunt van deze wet is dat de ouders zich samen na scheiding verantwoordelijk blijven voelen voor de verzorging, de opvoeding en de ontwikkeling van de kinderen. Het gezamenlijke ouderlijk gezag, dat tijdens het huwelijk al werd uitgevoerd, zal na scheiding in principe dan ook doorlopen.

Het kind heeft daarbij recht op een gelijkwaardige verzorging door beide ouders. Zo hebben beide ouders ook het recht op omgang met beide ouders. Ook na scheiding.

Sinds de invoering van deze wet is er na een scheiding dus (bijna) altijd sprake van gedeeld ouderschap. Co-ouderschap gaat een stapje verder dan gedeeld ouderschap: met co-ouderschap doelen we specifiek op de situatie waarin de zorg voor de kinderen (ongeveer) bij helfte wordt gedeeld. Denk bijvoorbeeld aan een co-ouderschap waarbij de kinderen de ene week bij moeder zijn en de andere week bij vader.

Belang van kind staat centraal

Door invoering van deze wet is het kind bovenaan komen te staan in scheidingssituaties. Voordat de echtscheidingsprocedure wordt gestart moeten de ouders samen afspraken maken voor de verzorging van hun kinderen en daar regelingen voor treffen. Deze afspraken en regelingen worden vastgelegd in een ouderschapsplan. Hoe dat precies werkt, leg ik hieronder uit.

Het ouderschapsplan

Als je gaat scheiden en je hebt het gezamenlijk gezag over één of meerdere minderjarige kinderen, dan is het maken van een ouderschapsplan één van je belangrijkste taken. Het is zelfs verplicht. Het ouderschapsplan moet je heel serieus nemen, want in dit document leg je samen vast hoe jullie na de scheiding voor de kinderen gaan zorgen. Natuurlijk helpt de mediator je bij het opstellen ervan. Maar in hieronder zet ik alvast uiteen wat je allemaal gaat tegenkomen. Ook geef ik aan op welke 7 vragen je antwoord gaat geven.

Is een ouderschapsplan verplicht?

Als je gaat scheiden, en je bent gehuwd of hebt een geregistreerd partnerschap , dan is een ouderschapsplan verplicht. Als je samenwoont en je hebt geen gezamenlijk gezag, dan is een ouderschapsplan niet verplicht. 

Het ouderschapsplan is een overeenkomst in de juridische zin van het woord. Door de afspraken in het ouderschapsplan samen goed vast te leggen, weet iedereen waar hij of zij aan toe is. Dat maakt de kans op toekomstige conflicten kleiner. 

Kies je voor een omgangsregeling of co-ouderschap? 

Als je de dagelijkse zorg voor de kinderen met elkaar deelt, dan is er sprake van co-ouderschap. Die verdeling hoeft niet precies fifty-fifty te zijn, maar het moet er wel bij in de buurt komen. Als je kiest voor co-ouderschap, dan maak je een co-ouderschapsplan.  Dat is hetzelfde als een ouderschapsplan, alleen beschrijf je dan hoe je het co-ouderschap vormgeeft. In andere gevallen is er sprake van een omgangsregeling die je dus vastlegt in het ouderschapsplan. 

Ouderschapsplan opstellen met of zonder mediator?

Je moet altijd proberen zoveel mogelijk zelf te doen. Het is immers jullie leven en het zijn jullie kinderen. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om alléén die dingen met de mediator te bespreken waar jullie zelf niet uitkomen. Daarnaast is het altijd slim om de mediator het uiteindelijke ouderschapsplan nog even te laten beoordelen. Dan weet je zeker dat je ook in juridische zin niets geks doet.  

Voorbeeld ouderschapsplan downloaden 

Zoals ik hierboven al aangaf: ga vooral zelf aan de slag met het opstellen van het ouderschapsplan. Dit is echt heel belangrijk en daar moet je dus ruim te tijd voor nemen. Om het je makkelijker te maken, vind je hier een voorbeeld ouderschapsplan dat je kunt downloaden (in Word en PDF):

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/ouderschapsplan/

In het ouderschapsplan beantwoord je deze 7 vragen

Om de belangen van de kinderen te waarborgen, moet het ouderschapsplan aan minimale voorwaarden voldoen. Zo moet uit het ouderschapsplan blijken hoe:

de zorg voor de kinderen wordt verdeeld

de ouders elkaar op de hoogte houden en raadplegen

ouders in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen voorzien

de kinderen bij het maken van het ouderschapsplan zijn betrokken.

Dat doe je door antwoord te geven op de volgende zeven vragen.

1. Welke verdeling van de zorg spreek je af?

Dit is natuurlijk de allerbelangrijkste vraag die je moet beantwoorden. Wanneer zijn de kinderen bij de ene, en wanneer bij de andere ouder? Andere vragen die je onder dit kopje beantwoordt zijn:

Wanneer mag er worden afgeweken van de afgesproken verdeling van de zorg?

Wie brengt de kinderen naar de andere ouder en hoe laat?

Wat doe je met de spulletjes van de kinderen als de wisseling op school plaatsvindt? 

2. Bij wie het kind in te schrijven na scheiding?

De ouder bij wie de kinderen staan inschreven in de gemeentelijke basisadministratie ontvangt de kinderbijslag, en eventueel het kindgebonden budget en de combinatiekorting. Als je twee of meer kinderen hebt, kun je ervoor kiezen om de een op het adres van moeder en de ander(en) op het adres van vader in te schrijven. Zo kun je beiden profiteren van fiscale voordelen als kindgebonden budget. Voor alle fiscale zaken geldt dat er haken, ogen en voorwaarden aan zitten. Kijk op de website van de Belastingdienst om te beoordelen of jij aan de meest actuele voorwaarden voldoet.

3. Welke huisregels spreek je met elkaar af?

Als de kinderen bij jou zijn, ga je natuurlijk niet voor ieder wissewasje je ex bellen. Daarom is het belangrijk dat je afspraken maakt over wat je zelfstandig beslist en wat je in overleg met elkaar beslist. Sommige dingen kun je pas doen als de ander je ook officieel toestemming geeft, zoals naar het buitenland reizen. Zorg dat je tenminste antwoord geeft op de volgende vragen:  

voor wat heb je de toestemming van de ander nodig?

hoe (vaak) onderhouden jullie contact met elkaar? 

wat doe je als je ergens niet uitkomt samen? 

4. Wat spreek je af over de kinderkosten?

Hoe leuk het ook is om kinderen te hebben, ze kosten ook altijd nog geld. Daar moet je dus afspraken over maken. Uiteraard moet bekeken worden of er kinderalimentatie betaald moet worden (het volgende hoofdstuk gaat hier uitgebreid op in). Andere zaken waar je antwoord op krijgt zijn:

kosten school en vrije tijd

zakgeld

ziektekosten

5. Hoe ga je om met schoolzaken? 

Ook hiervoor geldt: je klimt niet voor ieder wissewasje in de telefoon om de andere ouder te bellen. Maar er zijn natuurlijk zaken die heel belangrijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan de keuze voor een soort school. Wat doe je als het vervolgens niet lekker gaat op de school die jullie samen hebben uitgezocht?

Verder beantwoord je deze vragen: 

hoe houd je elkaar op de hoogte van hoe het gaat op school?

wat doe je op de dagen dat het kind vrij is van school en jij moet werken?

hoe ga je om met verjaardagen, vakanties en feestdagen?

6. Wat spreek je af over omgang met familie?

Ex-familie bestaat niet voor kinderen. Dus het ligt voor de hand dat zij contact blijven houden met opa en oma en verdere familie. Maar soms is het wijs om daarover afspraken te maken.

Stel, je moet een week naar het buitenland voor je werk. Mogen de kinderen dan bij je ex-schoonouders ondergebracht worden?

7. Welke andere zaken leg je vast in het ouderschapsplan?

Het komt vaak voor dat het gezamenlijk opvoeden van de kinderen voor de scheiding heel goed ging, maar dat het na de scheiding veel minder soepel loopt. Grote kans dat je na verloop van tijd immers steeds verder uit elkaar groeit. Dat kan ook gevolgen hebben voor de opvoeding van de kinderen.

Tijdens het ouderschapsplan opstellen kun je wel alvast nadenken over de volgende vragen: 

hoe ga je om met de verschillen tussen jullie als ouders?

verplichten jullie elkaar om in de buurt te blijven wonen?

wat doe je als één van beiden een nieuwe relatie krijgt? 

Tussentijds ouderschapsplan aanpassen

Natuurlijk kan het ouderschapsplan ook tussentijds worden aangepast. Zo zal de kinderalimentatie waarschijnlijk moeten worden aangepast wanneer een ouder zijn of haar baan verliest en minder gaat verdienen. Ook als de zorgverdeling wijzigt omdat jullie zoon of dochter niet kan wennen aan de co-ouderschapregeling wordt het plan tussentijds aangepast. Of andersom: als jullie de zorg toch meer bij helfte willen delen dan aanvankelijk was voorgenomen, wijzigt het plan.

In deze 2 gevallen heb je geen ouderschapsplan nodig

De meeste mensen die gaan scheiden, hebben geen idee waar ze moeten beginnen. Als vanzelf schiet Google dan te hulp. Omdat de kinderen je alles zijn, begin je daar. Je wordt vervolgens overstelpt met websites die je op het hart drukken toch vooral een ouderschapsplan op te stellen. Dat is immers wettelijk verplicht. Maar heeft het ook echt zin? 

Ouderschapsplan meestal wel nodig

Als je gehuwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt en je gaat scheiden, dan is een ouderschapsplan opstellen verplicht als je minderjarige kinderen hebt. In de meeste gevallen is dat ook zinvol. Je spreekt immers af hoe je de zorg voor de kinderen gaat delen. Dat kun je maar beter goed vastleggen. Zo voorkom je gedoe in de toekomst.

Maar niet altijd

Er zijn situaties waarin dit eigenlijk weggegooid geld en verspilde moeite is. Hieronder beschrijf ik twee situaties waarin ik je zou aanraden je er met een jantje-van-leiden vanaf te maken. Ook geef ik aan hoe je dat dan vervolgens kunt doen. 

Voorbeeld 1: geen ruzie en kinderen zijn bijna 18

Is jouw dochter (of zoon) al bijna 18? Dan is ze formeel dus nog minderjarig en is een ouderschapsplan verplicht. Maar de kans is groot dat ze toch wel haar eigen plan trekt. Ze bepaalt zelf wel wanneer ze bij wie is. Gaan jullie als ouders in alle redelijkheid met elkaar om? Dan ben je het voor wat het de kinderen betreft waarschijnlijk over alles eens. Inclusief de verdeling van de kinderkosten. Waarom zou je dat voor die paar maanden die nog resteren dan gaan vastleggen in een officieel ouderschapsplan? Allemaal gedoe om niets.  

Voorbeeld 2: wel ruzie en kinderen bijna 18

Deze situatie lijkt sprekend op voorbeeld 1. Maar er is één groot verschil: je aanstaande ex en jij zitten in een vechtscheiding. Vreselijk natuurlijk. Je zult al een hele kluif hebben aan het maken van afspraken over zaken die niets met de kinderen te maken hebben. Een beetje vechtscheiding sleept jaren voort. Om dan ook nog een ouderschapsplan op te stellen, kost je veel extra stress, tijd en geld. En dat terwijl ze binnenkort 18 is. Vanaf dat moment is ze volwassen en heb je geen gezamenlijke plichten meer ten opzichte van je dochter, alleen nog als individuele ouder tot je kind. Daarom: maak de dingen niet moeilijker dan ze al zijn en laat het ouderschapsplan lekker zitten.  

Maar ouderschapsplan is toch wettelijk verplicht?

Dit is natuurlijk geen pleidooi voor burgerlijke ongehoorzaamheid. Een wettelijke plicht is een wettelijke plicht en daar moet je gewoon aan voldoen. Dat betekent dat je sowieso een ouderschapsplan moet maken - ook wanneer één van beide situaties voor jou geldt. Maar je hebt grote vrijheid in hoeveel werk je ervan maakt. Het zal je daarom niet verbazen dat ik je vooral aanraad er zo min mogelijk werk in te stoppen en de mediator of advocaat er zoveel mogelijk buiten te houden. 

Zo maak je je er met jantje-van-leiden af

Als je op goede voet met elkaar staat, is er een heel makkelijke manier om een ouderschapsplan te maken. Je haalt het voorbeeld ouderschapsplan voorbeeld van de genoemde webpagina en neemt vervolgens niet meer dan dertig minuten de tijd om alles in te vullen. Je laat je aanstaande ex er snel even doorheen lezen of je niet per ongeluk iets idioots over het hoofd hebt gezien en zet vervolgens allebei je krabbel. Klaar is Kees. 

Vechtscheiding? Uitstel is afstel

Zoals gezegd: een beetje vechtscheiding sleept maar voort. Waar je, als je op goede voet uit elkaar gaat, binnen een maand of twee officieel gescheiden kunt zijn, daar kan een vechtscheiding jaren kosten. Toch is er dan een heel eenvoudige manier om aan je wettelijke plicht te voldoen: heb het gewoon niet over het ouderschapsplan. Want tegen de tijd dat je eindelijk gescheiden bent, is je kind toch al 18. 

Kinderalimentatie: zo spreek je een eerlijk bedrag af

Als je gaat scheiden en je hebt minderjarige kinderen, dan is de kans groot dat er kinderalimentatie betaald moet worden. Het voert te ver om hier de ins en outs van kinderalimentatie allemaal te behandelen. Bovendien wijzigen de regels voortdurend. Wat vandaag opgeschreven wordt, kan morgen alweer verouderd zijn.  

Hieronder ga ik kort in op de drie meest gestelde vragen, namelijk:

waar kan ik de hoogte van de kinderalimentatie laten berekenen?

hoe lang duurt kinderalimentatie?

hoe leg ik de kinderalimentatie vast?

Waar kan ik de hoogte van de kinderalimentatie laten berekenen?

Als je gaat scheiden, wil je ook weten hoe je er financieel voor komt te staan. De hoogte van de te betalen of te ontvangen kinderalimentatie speelt daarin een rol. Je kunt een goede inschatting krijgen van de hoogte van de kinderalimentatie op deze webpagina:

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/kinderalimentatie/

De rekentool die je daar kunt gebruiken, is gratis en altijd actueel.

Zodra je daadwerkelijk gaat scheiden, zal de mediator zelf ook een berekening voor jullie situatie maken. Dan weet je zeker dat je niet te veel of te weinig ontvangt of betaalt.

Hoe lang duurt kinderalimentatie?

Kinderalimentatie moet in beginsel worden betaald totdat het kind 21 jaar is geworden, tenzij het kind al eerder financieel op eigen benen staat. Dan gelden er weer afwijkende regels.

Hoe leg ik de kinderalimentatie vast?

De kinderalimentatie wordt bij voorkeur vastgelegd in het ouderschapsplan. Je geeft daarin ook aan op basis van welke uitgangspunten je tot een bepaalde kinderalimentatie bent gekomen. Als die uitgangspunten wijzigen, kan dat reden zijn om ook de hoogte van de kinderalimentatie te wijzigen.

HOOFDSTUK 4
Echtscheidingsprocedure: eenvoudiger dan je denkt

Tycho: “Dit is te moeilijk voor mij want ik heb geen diploma’s”

Tijdens haar relatie met Tycho regelde Lara altijd alle administratieve zaken van het gezin. Als de gemeente een WOZ-beschikking stuurde die te hoog was, dan ging Lara verhaal halen. Tycho had weer heel andere kwaliteiten. Zijn handen konden alles maken wat stuk was. In die zin vulden Tycho en Lara elkaar goed aan.

“Maar nu onze relatie stuk is, heb ik geen idee hoe ik die moet repareren. Volgens mij is die ook niet meer te repareren. Er is te veel gebeurd. Ik zie alleen heel erg op tegen de scheiding. Niet alleen omdat het gewoon allemaal kut is. Ook omdat ik straks mijn handtekening moet zetten op allerlei papieren met juridische prietpraat. Ik heb geen diploma’s en ik snap hier de ballen van.”

Het Nederlandse familierecht bestaat uit 462 wetsartikelen die doorgaans uit lange volzinnen zijn opgebouwd. Om die te kunnen begrijpen, moet je hooggeleerd zijn.

Zou je denken.

Maar dat is helemaal niet waar.

De meeste kwesties die relevant zijn bij een echtscheiding zijn ook heel goed te begrijpen voor mensen zonder opleiding. Het meeste is zo logisch als wat. En op sommige punten gelden er heel specifieke regeltjes. Om die te kennen en te begrijpen, wend je je tot een mediator.

Maar hoe kun je je nou het beste voorbereiden op de juridische kant van een scheiding?

Er zijn natuurlijk allerlei formaliteiten die geregeld moeten worden. Ik laat je zien welke dat zijn en ik laat je ontdekken dat de mediator of advocaat die allemaal voor je regelt. Voor jou is vooral van belang dat je weet waaróver je afspraken moet gaan maken en waar zulke afspraken zo’n beetje aan moeten voldoen.

Lara en Tycho gingen precies zo te werk.

“Tycho heeft zich altijd een beetje dom gevoeld. Onzin natuurlijk, want hij is helemaal niet dom. Hij heeft alleen nooit een opleiding afgemaakt. Zelfs zijn middelbare school niet. Daardoor is vooral lezen een probleem voor hem. Niet dat ik met mijn HAVO nou een hoogvlieger ben. Maar ik hou wel van dingen uitpluizen.”

Tycho wilde net als Lara op een nette manier scheiden. Hun huwelijk was kapot, maar ze hadden geen hekel aan elkaar. Ze gingen ook nog heel goed met elkaar om. Geen van beiden was van plan de ander een oor aan te naaien.

Waar een mediator vaak bemiddelt om mensen die fikse ruzie met elkaar hebben tot elkaar te brengen, gebeurt het zeker zo vaak dat mensen gewoon een steun in de rug zoeken van een expert. De mediator neemt dan alles met ze door en licht toe wat de juridische mogelijkheden zijn voor ieder punt. Als ze het over alles eens zijn geworden, stelt de mediator het echtscheidingsconvenant op. Dat officiële document neem je voor ondertekening grondig met elkaar door, bij de mediator. Je kunt dan ook nog eens al je vragen stellen zodat je precies weet waar je voor tekent.

“Het hielp mij enorm om een kort lijstje te hebben met punten waar we afspraken over moesten maken. Daar dachten we dan allebei over na en vervolgens gaven bij elkaar aan wat onze voorkeur zou hebben. Over de meeste punten bleken we het snel eens te zijn. Maar zowel Lara als ik wilde dat onze zoon ingeschreven werd op ons eigen adres. We wisten alleen niet zeker wat dat precies voor gevolgen zou hebben. Daarom hebben we dat gevraagd aan de mediator die de consequenties van de keuze keurig uitlegde. Zo waren er nog een paar puntjes die we niet direct snapten. Achteraf bleek het allemaal heel erg mee te vallen. Sommige woorden kunnen dan moeilijk zijn, maar echt ingewikkeld is het eigenlijk helemaal niet om te scheiden.”

In dit hoofdstuk staan we stil bij de belangrijkste juridische termen die je tegen zult komen als je gaat scheiden. Ik leg uit wat ze betekenen en waar je allemaal aan moet denken. Ook nu geldt weer: kom je er niet uit, neem dan gewoon even contact op.

Boedelverdeling

Als je gaat scheiden, dan moeten alle bezittingen verdeeld worden. Dit noemen we de boedelscheiding of de vermogensverdeling. Het is zaak de vermogensverdeling goed te regelen en daarover duidelijke afspraken te maken, zodat beide partijen weten wat hen toekomt na de scheiding. De mediator legt jullie afspraken vast in het echtscheidingsconvenant.

Regel je het niet goed, dan ligt een vechtscheiding op de loer. Als je wel goede afspraken maakt, is de kans op een conflict een stuk kleiner.

Ik zet de belangrijkste punten waarover je afspraken moet maken, voor je op een rijtje.

Wat heb je al afgesproken? 

Zoals we al eerder zagen, hangt veel af van de juridische relatie die jullie hebben. Daaruit volgt namelijk hoe je de boedel gaat verdelen. Ben je gehuwd of heb je een geregistreerd partnerschap in gemeenschap van goederen, dan heeft ieder in principe recht op de helft van de boedel. Maar heb je een samenlevingsovereenkomst, of (huwelijkse) voorwaarden, dan moet je andere afspraken maken. Kijk allereerst goed na welke verbintenis jullie hebben gesloten, en kijk dan naar de eventuele voorwaarden die jullie bij die verbintenis hebben gemaakt. Doe dit zo nodig met hulp van de mediator of advocaat.

Afwijken van gemaakte afspraken

In een mediation mag en kan je afwijkende afspraken maken bij het 50/50 verdelen van de boedel, mits die afspraken maar voor beiden goed zijn. Denk bijvoorbeeld aan de afspraak dat de een zonder er een financiële vergoeding voor in de boedel te betalen de dure visspullen mag houden en er ook niet iets voor in de plaats hoeft te stellen. Of dat de een de terugbetaling van de schuld bij de eigen broer volledig op zich neemt, in plaats van die 50/50 te stellen. De mediator informeert je over de mogelijkheden, onmogelijkheden én consequenties en rekent een en ander met jullie door om de verschillen in uitkomsten te laten zien.

Tijdens het opstellen van een boedelverdeling komen er vaak onverwachte vragen naar voren. Soms is er voor het beantwoorden daarvan specialistische kennis nodig. De mediator zorgt dan voor de expertise van bijvoorbeeld een financiële planner, notaris of een hypotheekadviseur.

Wat wordt er allemaal verdeeld in de boedelverdeling?

Bezittingen die in de boedel kunnen vallen zijn:

inboedel van de woning

auto’s

fietsen en brommers

bankrekeningen en spaartegoeden

verzekeringen

beleggingen

eigen woning

hypotheken en andere schulden

Alles wordt mee genomen in de verdeling. Jullie doen zelf opgave van de spullen die er zijn, en jullie zijn er verantwoordelijk voor dat er niets vergeten wordt.

Wat doen we de met de huisdieren?

Ook huisdieren worden gezien als roerende zaken. Waar zal het konijn, de poes of de hond straks na de scheiding zijn en wie zorgt er voor het dier? Hoe worden medische kosten betaald? Een huisdier is natuurlijk niet in geld uit te drukken bij een verdeling. Maar ook huisdieren kosten geld. Je bent niet verplicht daarover afspraken te maken, maar handig is het wel.

Uitzonderingen op de (beperkte) gemeenschap van goederen

Verknochte goederen

Zoals altijd zijn er wel uitzonderingen, namelijk de zogenoemde ‘verknochte goederen’. Dit zijn spullen die nooit tot het gemeenschappelijk bezit horen omdat ze persoonlijk zijn. Denk dan aan ieders eigen kleding en de eigen sieraden. 

Erfenis of schenking

Ook kan het zijn dat een gekregen erfenis of schenking niet van jullie gezamenlijk is. Hij kan buiten de boedelscheiding vallen. Wat hebben jullie daar destijds over afgesproken? Zijn jullie het daarover eens of wordt het betwist? Wat stond er in het testament van degene van wie je hebt geërfd?

Vaak is een deel van een gekregen erfenis of schenking besteed aan de aankoop van een woning of aan de verbouwing van een huis. Is dat het geval, dan wordt dit onderdeel meegewogen in de waardering en verdeling van de woning.

Een mediator zal alle stukken en waarderingen bestuderen en vraagt jullie dat ook te doen. Hij zal informeren of eventueel adviseren je verder te laten informeren, bijvoorbeeld over fiscale zaken.

Wat is de boedel waard?

Dat is altijd een lastig aspect van een vermogensverdeling. En komt heel wat bij kijken.

De woning moet worden getaxeerd, of jullie kiezen ervoor de vrije verkoopwaarde in onderling overleg te bepalen, of jullie gaan uit van de WOZ-waarde. Bankrekeningen waarderen is een stuk eenvoudiger: daarvan tel je gewoon alle saldi bij elkaar op. Maar er zijn misschien ook verzekeringspolissen met een toekomstige uitkering, aandelen, goodwill in een bedrijf enzovoorts. Te veel om op te noemen en te veel om allemaal te bespreken hier.

De mediator zal je vragen alle stukken te verzamelen. Samen loop je de papieren vervolgens na. Uiteindelijk resulteert dit in een vermogensverdeling die als bijlage aan het echtscheidingsconvenant gehecht zal worden.

Als jullie een koopwoning hebben, dan moet je bepalen wat je daarmee gaat doen. Gaan jullie de woning verkopen of kan één van beiden de woning overnemen en de ander uitkopen? Eerst kijken we naar wat er gebeurt als de woning verkocht gaat worden. Daarna staan we stil bij de situatie waarin de één de ander uitkoopt.

Altijd een oplossing voor de koopwoning

Veel gezinnen hebben hun huis op basis van twee inkomens gefinancierd. Dit kan tot gevolg hebben dat het huis na de scheiding voor één inkomen onbetaalbaar wordt. Bijvoorbeeld omdat de bank geen hypothecaire lening wil verstrekken op basis van één inkomen. Of omdat de banken tegenwoordig gewoon minder geneigd zijn een lening te verstrekken dan een aantal jaren terug. De wetgeving is op dit punt namelijk flink aangescherpt. In een dergelijke situatie zit er niet veel anders op dan je huis te koop te zetten.

Wanneer huis verkopen?

Een veelgestelde vraag is: moeten wij de woning voor of na de scheiding verkopen? Het antwoord is eigenlijk heel simpel: je kunt het huis verkopen voor of na de scheiding, net wat het beste uitkomt. De afspraken daarover worden duidelijk vastgelegd in het echtscheidingsconvenant.

Verkopen na de scheiding

Als je het huis verkoopt voor de scheiding hoeft er over die verkoop niets in het convenant te staan, ga je huis na de scheiding verkopen, dan worden de afspraken daarover opgenomen in het convenant. Zo  regel je wat er met het huis moet gebeuren voordat de verkoop een feit is. Denk daarbij aan de volgende vragen:

wie gaat het huis tot die tijd bewonen?

hoe deel je de woonlasten tot die tijd?

hoe deel je de kosten voor reparatie en onderhoud aan het huis tot die tijd?

mag de ander gewoon zomaar binnenkomen in het huis, ook al woont hij of zij er niet meer?

hoe stel je de verkoopprijs van het huis vast?

hoe zit het met de restschuld na de verkoop van het huis?

wie gaat wie uitkopen? 

Overwaarde of onderwaarde?

Als de verkoop van het huis meer oplevert dan de hoogte van de hypotheek is er sprake van ‘overwaarde’. Wanneer de hoogte van de hypotheek groter is dan de verkoopprijs van het huis, ontstaat er een restschuld. Je huis staat dan ‘onder water’ zoals dat heet. Er is dan sprake van ‘onderwaarde’.

De overwaarde of onderwaarde is één van de zaken die ter sprake komt tijdens het verdelen van de gehele boedel. Hoe je die verdeelt, wordt vastgelegd in het echtscheidingsconvenant.

Nationale Hypotheekgarantie

Mocht er sprake zijn van een restschuld die jullie niet kunnen dragen en hebben jullie bij de koop van het huis een Nationale Hypotheekgarantie op de woning afgesloten, dan kan de NHG onder bepaalde voorwaarden de restschuld overnemen. Let wel op: zoals met zoveel dingen, zitten ook hier allerlei haken en ogen aan. Neem daarom eerst contact met de bank op, om erachter komen wat je moet doen om aanspraak te kunnen maken op de garantieregeling.

De één koopt de ander uit

Het komt vaak voor dat één van beiden het huis koopt, en dat hij of zij daarbij de ander uitkoopt. Als onderdeel van de totale verdeling wordt er dus aan de ander een vergoeding betaald. Maar let op: dat betekent niet automatisch dat degene die het huis koopt en er blijft wonen, ook moet betalen.

Stel, jullie zijn in gemeenschap van goederen gehuwd en jij wilt de woning overnemen. Je spreekt daarom af dat je jouw partner uitkoopt. Als er sprake is van overwaarde, dan heeft jouw partner recht op de helft van die overwaarde. Als er daarentegen sprake is van onderwaarde (er is restschuld), dan moet jouw partner de helft van de onderwaarde betalen. Als de woning precies even veel waard is als de hypotheek hoog is, dan kun je de woning met gesloten beurzen overnemen.

Hoeveel is je koophuis waard?

Als je de woning verkoopt, is het makkelijk om te bepalen hoeveel hij waard is: dat is de verkoopprijs. Maar als jij je partner wilt uitkopen, dan is het iets lastiger vast te stellen. Een huis is zoveel waard als de gek er voor geeft.

Je kunt ook simpelweg de WOZ-waarde aanhouden. Als je het daarover eens bent, is dat prima. Je kunt ook een taxateur inschakelen om de waarde van de woning te taxeren. Als je er samen echt niet uitkomt, kun je ook meerdere taxateurs inschakelen. Van tevoren spreek je dan bijvoorbeeld af om de waarde gelijk te laten zijn aan het gemiddelde van de drie taxaties.

Wat doen we met onze huurwoning?

Als je in een huurhuis woont, blijf je dat waarschijnlijk ook na de scheiding huren. Wie er dan blijft wonen, mag je zelf bepalen. Je hebt, als je getrouwd bent, allebei evenveel recht op de huurwoning, ongeacht wie van jullie er het langste woont. Je bent dan beide hoofdhuurder. Het maakt niet uit of er sprake is van gemeenschap van goederen, op huwelijkse voorwaarden of een geregistreerd partnerschap.

Urgentieverklaring

Stel, jullie kiezen ervoor dat jij de huurwoning gaat verlaten. Krijg je dan voorrang bij het zoeken naar een ander huurhuis? Een scheiding kan soms een reden zijn voor urgentie. Of je een urgentieverklaring kunt krijgen, is echter afhankelijk van de omstandigheden en het oordeel van de woningstichting of woningbouwvereniging in jouw gemeente. Hier wordt in elke gemeente anders mee omgegaan.

Partneralimentatie: zo spreek je een eerlijk bedrag af

Samenwoners hebben na een scheiding geen recht op partneralimentatie. Gehuwden of mensen met een geregistreerd partnerschap in beginsel wel. Maar daarop zijn ook weer uitzonderingen. Bovendien: als er ook al sprake is van kinderalimentatie, is er misschien geen geld meer over voor partneralimentatie. Want kinderen gaan voor. Maar heb jij überhaupt wel ‘behoefte’ (hier bedoeld als wettelijke term) aan partneralimentatie en heeft jouw partner wel voldoende ‘draagkracht’ (ook een wettelijke term) om die te kunnen betalen?

Inderdaad, partneralimentatie is ingewikkelde materie, zelfs voor professionals.

De uitgangspunten van partneralimentatie zijn echter overzichtelijk en goed te begrijpen. Daarom ga ik er hieronder wat dieper op in. De uitwerking ervan voert wel te ver voor het doel van dit boek. Heb je echter vragen die betrekking hebben op jouw specifieke situatie? Dan weet je inmiddels dat je contact met me op kunt nemen.

Wanneer heb ik recht op partneralimentatie?

Je hebt recht op partneralimentatie wanneer je na de scheiding niet in staat bent om zelfstandig in je levensonderhoud te voorzien. Bij de beoordeling van de kosten van je levensonderhoud wordt gekeken naar de levensstandaard tijdens het huwelijk. Het is dus de bedoeling dat je na het huwelijk allebei een ongeveer vergelijkbare levensstandaard hebt. 

Hoe bereken ik de hoogte van de partneralimentatie?

De hoogte van de partneralimentatie die je eventueel gaat betalen, hangt van twee zaken af. Enerzijds wordt gekeken of en zo ja wie van jullie beiden ‘behoefte’ (weer die wettelijke term) heeft aan het ontvangen van alimentatie. Die behoefte wordt vastgesteld via een zogenaamde behoefteberekening. Anderzijds wordt gekeken of en zo ja wie er voldoende ‘draagkracht’ heeft om alimentatie te kunnen betalen.

Stel dat jij volgens de behoefteberekening behoefte hebt aan partneralimentatie en jouw ex-partner beschikt over de draagkracht om die te betalen, dan heb jij recht op partneralimentatie. Of je ook helemaal zult worden voorzien in je ‘behoefte’, hangt onder meer af of de draagkracht van je ex-partner ook voldoende is om het hele bedrag te betalen.

De mediator of advocaat zal de berekeningen voor je maken.

Waarom is een goede alimentatieberekening belangrijk?

Het is doorgaans lastig om eenmaal gemaakte afspraken rond partneralimentatie eenzijdig te herzien. Daarom is het van groot belang om een zorgvuldige alimentatieberekening uit te laten voeren. Dan weet je allebei waar je volgens de wet- en regelgeving aan toe bent. Bovendien weet je dat je na de scheiding qua financiën niet in de problemen gaat komen. Ook weet je in hoeverre het overnemen van het koophuis en de hypotheek nog realistisch zullen zijn na de scheiding.

Wanneer kan ik de partneralimentatie laten wijzigen?

Als in de loop van de tijd de omstandigheden veranderen, kan het zijn dat de partneralimentatie ook gewijzigd moet worden. Denk dan bijvoorbeeld aan een substantiële wijziging van het inkomen van de alimentatiebetaler of alimentatieontvanger. Of denk aan de tijd dat de kinderen zelfstandig zijn en de kinderalimentatie is komen te vervallen.

Hoe lang duurt de partneralimentatie?

Als jullie kinderen hebben, duurt de partneralimentatie in beginsel 12 jaar. Heb je geen kinderen, dan is dat beperkt tot 5 jaar. Als het huwelijk korter heeft geduurd dan 5 jaar en je hebt geen kinderen, dan duurt de betalingsverplichting even lang als het huwelijk heeft geduurd.

Dat zijn de hoofdregels. Maar daarop zijn in individuele gevallen allerlei uitzonderingen en afwijkingen nodig. Uiteraard komen die tijdens de mediation ter sprake.

Eindigt mijn alimentatieverplichting als mijn ex-partner opnieuw gaat samenwonen?

Ja, zodra je ex-partner duurzaam gaat samenwonen met een ander als ware hij of zij gehuwd, dan vervalt de verplichting vaak. Vaak, dus niet altijd. Wanneer wel precies en wanneer niet, hangt af van de omstandigheden. Je kunt daar trouwens ook samen al afspraken over maken in het echtscheidingsconvenant.

Maar de verplichting eindigt sowieso wanneer je partner opnieuw in het huwelijk treedt of een geregistreerd partnerschap aangaat. 

Moet mijn partneralimentatie jaarlijks worden geïndexeerd?

Uit de wet volgt dat de hoogte van de partneralimentatie jaarlijks per 1 januari met een klein percentage moet worden aangepast. De regering laat in november weten met welk percentage dit moet gebeuren. Let er dus op dat de alimentatie per 1 januari steeds aangepast wordt.

Is de alimentatie al jaren niet aangepast? Dan is er een flinke achterstand ontstaan. En die moet in beginsel alsnog worden betaald.

Op deze webpagina kun je de indexatie met behulp van een gratis rekentool berekenen:

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/indexering-alimentatie-berekenen/

Als jullie het daar beiden over eens zijn, mag je overigens ook afzien van indexatie.

Mijn ex betaalt de alimentatie niet, wat nu?

Als de alimentatie is vastgesteld in een uitspraak van de rechtbank, dan heb je daarmee een ‘executoriale titel’ in handen. Dat wil zeggen: je kunt direct een deurwaarder inschakelen om de achterstand voor je te incasseren. 

Je kunt je ook wenden tot het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen; het LBIO. Dit is een overheidsinstantie die is opgericht om alimentatie namens jou te innen bij je ex als die weigert te betalen. Daarmee geef je de last van het innen uit handen en weet je zeker dat je het geld krijgt waar je recht op hebt.

Eerlijke verdeling pensioenen heeft de wet al voor je geregeld

Omdat het al moeilijk genoeg kan zijn om alle zaken te regelen, vergeten mensen weleens stil te staan bij het ouderdomspensioen. In de meeste gevallen duurt het immers nog vele jaren voordat je met pensioen gaat. 

Toch is het van groot belang om er wel even bij stil te staan. De gevolgen voor je toekomstige inkomen kunnen namelijk enorm zijn. In dit hoofdstuk ga ik in op de belangrijkste aspecten. Het grootste deel van de tekst hieronder is een bewerkte versie van de door het Ministerie van Justitie verstrekte informatie.

Welke pensioenen zijn er?

In Nederland verdelen we pensioen in:

pensioen van de overheid (AOW)

pensioen bij de werkgever

privépensioen (lijfrenteverzekering, banksparen)

Dit hoofdstuk gaat alleen over het pensioen genoemd onder 2, het pensioen bij de werkgever. Het gaat om pensioen dat je hebt opgebouwd of nog aan het opbouwen bent bij een werkgever. Je leest niets over het verdelen van privépensioen, andere bezittingen en/of schulden. Bespreek die zaken met de mediator.

Het pensioen bij de werkgever

Het pensioen bij de werkgever bestaat meestal uit twee onderdelen:

ouderdomspensioen: inkomen dat de partner die het pensioen opbouwt, ontvangt vanaf de pensioendatum.

nabestaandenpensioen (partnerpensioen en wezenpensioen): inkomen dat de partner en/of kinderen mogelijk ontvangen na het overlijden van de partner die het pensioen opbouwt.

Wat is er aan de hand?

Bij een scheiding hebben beide ex-partners recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk of tijdens het partnerschap door de ander is opgebouwd. Dat staat in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding.

Je kunt ook een andere verdeling van het ouderdomspensioen afspreken. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor splitsing van het ouderdomspensioen (conversie) of helemaal afzien van verdeling van het ouderdomspensioen.

Dit geldt dus alleen als je gehuwd was of een geregistreerd partnerschap had. De wet geldt niet voor samenwoners. Die kunnen kun pensioen ook verevenen, maar de pensioenuitvoerders zijn niet verplicht daaraan mee te werken.

Verdelen van het ouderdomspensioen

Het verdelen van het ouderdomspensioen is een wettelijk recht. De overheid en pensioenuitvoerders noemen dit verdelen ook wel ‘verevenen van pensioen’. In dit hoofdstuk houd ik het op verdelen van ouderdomspensioen. De ene partner heeft recht op een deel van het ouderdomspensioen van de andere partner, en andersom. Dit recht hebben de ex-partners alleen als sprake is van een scheiding.

Bij de verdeling van het ouderdomspensioen blijven de door jullie opgebouwde pensioenen aan elkaar verbonden. Je ontvangt jouw deel van het ouderdomspensioen van je ex pas als je ex met pensioen gaat. Bij echtscheiding en beëindiging van een geregistreerd partnerschap krijgt de pensioenuitvoerder automatisch bericht.

Splitsen van ouderdomspensioen

Bij het splitsen van het ouderdomspensioen, ook wel ‘conversie’ genoemd, werkt het anders. Het pensioen wordt verdeeld op de echtscheidingsdatum, evenals de waarde van het pensioen. De helft van de waarde wordt vervolgens afgesplitst van het lopende pensioen en wordt overgedragen naar een eigen pensioenregeling. Op deze wijze krijgt de ex-partner een eigen pensioenregeling en is volkomen onafhankelijk van de (pensioenleeftijd van de) ex-partner.

Gevolgen voor nabestaandenpensioen

Naast de verdeling van het ouderdomspensioen kan een echtscheiding of beëindiging van het geregistreerd partnerschap ook gevolgen hebben voor het nabestaandenpensioen.

In een pensioenregeling zijn er twee mogelijkheden voor nabestaandenpensioen:

nabestaandenpensioen op opbouwbasis: er is een ‘potje’ geld gereserveerd voor de uitkering van dit pensioen aan de nabestaanden. Dit ‘potje’ blijft staan, ook als de partner die het pensioen opbouwt, een andere baan heeft of na een scheiding.

nabestaandenpensioen op risicobasis: dit is een verzekering die uitkeert als de partner overlijdt terwijl hij of zij deelneemt aan de pensioenregeling. De dekking van deze verzekering vervalt als de partner van baan wisselt of na een scheiding.

Waarom is dit belangrijk?

Bij het einde van het huwelijk of geregistreerd partnerschap gaat de waarde van het nabestaandenpensioen op opbouwbasis naar de ex-partner. Dit is het bijzonder nabestaandenpensioen. De pensioenuitvoerder doet dit automatisch nadat zij weten dat jullie uit elkaar zijn. Je hoeft er niets voor te doen en jullie krijgen vanzelf bericht. Bij een nabestaandenpensioen op risicobasis is er geen recht op bijzonder nabestaandenpensioen nadat je uit elkaar bent gegaan.

Geef de afspraken binnen twee jaar na het tijdstip van de scheiding door

Het is belangrijk dat je de scheiding en de afspraken over de verdeling van het ouderdomspensioen binnen twee jaar na het tijdstip van scheiding doorgeeft aan de pensioenuitvoerder. Het tijdstip van scheiding is de datum van inschrijving van de beschikking in de registers van de burgerlijke stand.

Als je de pensioenuitvoerder binnen twee jaar informeert, zorgt die ervoor dat hij het ouderdomspensioen na pensioendatum uitbetaalt aan jou en je ex-partner. Als je dit niet binnen twee jaar na scheiding doet, moeten jullie de uitbetaling van het ouderdomspensioen na de pensioendatum zelf onderling regelen. Dat kan een hoop gedoe met zich meebrengen.

Het formulier dat je daarvoor moet gebruiken kun je hier downloaden:

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/ouderdomspensioen-bij-scheiding/

Deze formaliteiten worden voor je geregeld

Bij een scheiding moet er van alles geregeld worden. Dat weten we nou wel. Maar wees gerust. Als je alles onder begeleiding van een goede mediator of advocaat doet, dan worden veel formaliteiten voor je geregeld. In dit hoofdstuk zet ik kort uiteen welke dat precies zijn.

Echtscheidingsprocedure, echtscheidingsconvenant en ouderschapsplan

Als alle afspraken tussen jullie duidelijk zijn, worden ze door de mediator vastgelegd in een echtscheidingsconvenant en ouderschapsplan. De mediator maakt alle stukken op en nodigt jullie uit om alles te komen ondertekenen. Vanaf dat moment is het vervolg van de scheiding een administratieve afhandeling bij de rechtbank en worden jullie daarvan schriftelijk op de hoogte gesteld door de advocaat en de mediator samen.

Gemeenschappelijk verzoekschrift tot echtscheiding

Het echtscheidingsconvenant wordt bij gezamenlijk verzoekschrift ingediend bij de rechtbank (alleen nodig als je gehuwd bent of een geregistreerd partnerschap en kinderen hebt). Het verzoekschrift wordt met behulp van een aan het kantoor van de mediator gelieerde advocaat ingediend bij de rechtbank.

Echtscheidingsbeschikking

De echtscheidingsbeschikking is het document waarin de rechter de echtscheiding uitspreekt. Die echtscheidingsbeschikking moet binnen zes maanden worden ingeschreven in de registers van de Burgerlijke Stand.

Akte van berusting

Vervolgens wordt jullie gevraagd een akte van berusting te ondertekenen. Door ondertekening van de akte van berusting verklaar je in te stemmen met de echtscheidingsbeschikking en hiertegen geen hoger beroep te zullen instellen.

Pas officieel gescheiden na inschrijving burgerlijke stand

De echtscheiding komt officieel tot stand op het moment waarop de echtscheidingsbeschikking van de rechtbank wordt ingeschreven in het huwelijksregister van de Burgerlijke Stand waar je destijds getrouwd bent.

Na de scheiding heb je deze 3 formaliteiten zelf zo geregeld

Koopwoning & hypotheek

Als jullie een koopwoning hebben, komen de afspraken die je daarover hebt gemaakt in het echtscheidingsconvenant. Het is gebruikelijk dat je dan na de scheiding nog een aantal zaken moet regelen of afhandelen, dat is uiteraard afhankelijk van jouw situatie.

Als je bijvoorbeeld hebt afgesproken de woning te verkopen, dan moet dat nog geregeld worden. Je gaat een makelaar zoeken, zorgt dat de woning netjes is voor de interesseerde kijkers en bij verkoop ga je samen naar de notaris.

Koop je direct een andere woning? Ga dan zo snel mogelijk in overleg met de verstrekker van je hypothecaire lening. Niet iedere bank werkt even snel en er zitten altijd haken en ogen aan zo’n overstap. Laat je informeren over wat jij allemaal moet doen om de overstap van het ene naar het andere koophuis zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Heb je jouw partner uitgekocht? Ook dan moet je naar de bank en de notaris. Dat kan pas als de echtscheiding officieel is ingeschreven bij de gemeente.

Zorg er hoe dan ook voor dat dit snel en zorgvuldig gebeurt. Dan komt daar geen gedoe meer van.

Opgebouwde pensioenen zekerstellen

De meeste mensen die tijdens het huwelijk pensioen hebben opgebouwd, spreken af dat te zullen verevenen na de scheiding. Verevenen betekent zoveel als verdelen. Ieder krijgt zijn eigen deel van de pensioenen die jullie ieder hebben opgebouwd tijdens het huwelijk.

Maar in het echtscheidingsconvenant spreek je slechts af dat je gaat verevenen. Daarmee zijn de pensioenen nog niet verevend. Zelfs niet als de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven bij de gemeente.

Om uitvoering te geven aan deze afspraak, moet je een speciaal formulier invullen en opsturen. De officiële naam van dit door de Rijksoverheid opgestelde formulier is “Mededelingsformulier in verband met verdeling van ouderdomspensioen bij scheiding”. Dit vul je in en stuur je op. De pensioenfondsen waarbij jullie pensioen hebben opgebouwd zijn dan wettelijk verplicht de pensioenen te verevenen.

Doe dit binnen twee jaar na de scheiding. Dan betaalt de pensioenuitvoerder het ouderdomspensioen rechtstreeks uit aan beide ex-partners. Wacht je te lang, dan moet je het onderling regelen. En dat kan natuurlijk weer tot een hoop gedoe leiden.

Het formulier kun je hier gratis downloaden:

www.gecertificeerdemediators.nl/scheiden/ouderdomspensioen-bij-scheiding/

Belastingdienst

Als je eenmaal officieel bent gescheiden, dan verandert er op fiscaal gebied ook het één en ander. Bepaalde belastingvoordelen komen te vervallen en andere komen juist beschikbaar. Bij de aangifte van de inkomstenbelasting zul je dat vanzelf merken. Maar om te voorkomen dat je onverwacht te veel ontvangen bedragen moet terugbetalen aan de belastingdienst, staan we even stil bij de voorlopige teruggave hypotheekrenteaftrek en de hoogte van de te ontvangen toeslagen. Die vergeten veel mensen tijdig aan te passen.

Voorlopige teruggave

Als je samen een koopwoning hebt, ontvang je wellicht iedere maand een voorlopige teruggave van de hypotheekrenteaftrek. Die wordt nu nog op jullie gezamenlijke rekening gestort. Maar zodra de woning is verkocht - en je geen eigen woning meer hebt - moet je die voorlopige teruggave stopzetten. Want anders moet je volgend jaar de te veel ontvangen bedragen plus rente terugbetalen. Ga naar de website van de Belastingdienst om dat direct te regelen.

Toeslagen

Op diezelfde website van de Belastingdienst kun je ook berekenen in hoeverre er iets verandert op het gebied van je toeslagen. Als je eerst in een koopwoning woonde, maar nu huurt, heb je wellicht recht op huurtoeslag. Het kan ook zijn dat je nu ineens een lager inkomen hebt en daardoor recht hebt op (meer) zorgtoeslag en kindgebonden budget. Op de website staat een heel makkelijke tool waarmee je dit direct kunt berekenen. Doe ook dit zo snel mogelijk, zodat je later niet voor onverwachte terugbetalingen komt te staan. Of: geef de wijzigingen door zodat je minder financiële stress hebt omdat je nog van alles van de belastingdienst tegoed hebt!

HOOFDSTUK 5
Na de scheiding een nieuw leven opbouwen

Minke: “Tijdens de zomervakantie drong het pas echt tot me door”

Minke is in het najaar van 2016 gescheiden. Het was geen vechtscheiding. Zij en haar ex-man konden goed met elkaar overleggen en zijn met hulp van een mediator snel tot afspraken gekomen. Die afspraken hebben ook na de scheiding standgehouden. De kinderen (12 en 15) lijken gewend aan de nieuwe situatie en alles gaat zo zijn gangetje.

Minke is sinds de scheiding een paar keer uit geweest met een andere man. Ze is zelfs een keer bij hem blijven slapen. Maar een echte nieuwe relatie heeft ze niet. Daarvoor is het nog te vroeg.

Want hoewel Minke echt wilde scheiden, houdt ze nog steeds van de vader van haar kinderen. Ze hebben samen veel mooie dingen meegemaakt. Niet alleen de geboorte van hun kroost was heel bijzonder, ook hebben ze samen een enorme persoonlijke ontwikkeling doorgemaakt tijdens hun jarenlange relatie.

Dat drong in de zomervakantie van 2017 – bijna een jaar na de scheiding – pas echt tot Minke door.

“We gingen met zijn drieën kamperen aan de Moezel. Dat was onwennig, want we gingen eerst natuurlijk altijd met zijn vieren. Mijn man koos altijd de plekjes uit en ik reed de auto met vouwwagen erheen. Wat dat betreft waren we een perfecte match.”

De eerste keer. De eerste keer zomervakantie. De eerste keer kerst. De eerste keer het gras maaien dat hij altijd maaide. In die zin lijkt een scheiding wel een beetje op de dood. Als je een geliefde verliest aan de dood, dan kost het rouwen tijd. Pas als je alle seizoenen een keer zonder die ander hebt meegemaakt, neemt het aantal dingen dat je voor de eerste keer zonder de ander doet langzaam af. Dan begint het te wennen dat je niet meer samen bent.

Deze zomer ging Minke voor het eerst alleen met de kinderen op vakantie. Dat verliep allemaal heel voorspoedig en de kinderen hadden zoals ieder jaar snel contact met leeftijdsgenootjes.

Maar natuurlijk bestudeerde ze stiekem ook de handel en wandel van anderen op de camping. Doen we dat immers niet allemaal als we voor de tent zitten?

“Op de derde dag dat wij er waren, arriveerde er een stelletje. Zij hadden mijn leeftijd en hun kinderen hadden de leeftijd van die van mij. Ze zeiden me vriendelijk gedrag en gingen direct aan de slag. Binnen een uur stond alles op zijn plek. Dit hadden ze vaker gedaan samen. Ze gingen schuin achter hun tent op een kleed bij elkaar liggen. Niet seksueel, maar wel heel intiem. Die twee hielden echt van elkaar. Tot mijn verbijstering werd ik overladen door een gevoel van intens verdriet. In één keer drong het tot me door dat ik dat niet meer had. Ik ben gescheiden.”

Iedereen reageert anders op een scheiding. Waar de één opgelucht is en tot bloei komt, blijft een ander zitten met gevoelens van wrok en rancune. Er bestaat geen ‘beste’ manier om je scheiding te verwerken; dat is voor iedereen persoonlijk.

Wat wel universeel geldt, is dat het tijd kost om het verlies van een liefdesrelatie te boven te komen. Daarbij geldt dikwijls ook: hoe langer de relatie heeft geduurd, hoe langer de verwerkingstijd.

In dit hoofdstuk staan we stil bij de periode ná je scheiding. Net zoals tijdens het scheiden zelf, heb je hierin ook een aantal praktische, zakelijke dingen te regelen. Die zetten we voor de zekerheid voor je op een rijtje. Eerst gaan we in op de niet-praktische kant.

Hoe je na de scheiding een gelukkig nieuw leven kunt bouwen

De echtscheiding verwerken is voor de meeste mensen een moeizaam proces. Jarenlang heb je samengeleefd en ineens sta je er weer alleen voor. De gevolgen zijn groot en elke dag merkbaar. Hoe precies, is voor iedereen anders.

Voor Minke en haar kinderen viel de scheiding heel erg mee. Je zou kunnen stellen dat haar scheiding voorbeeldig was. Alles was netjes en in goed overleg met elkaar geregeld.

Maar zelfs zij werd door het knuffelende stelletje aan de overkant van het campingstraatje herinnerd aan dat wat er niet meer is. Niet dat ze weer terug wilde naar haar ex-man. Maar ze maakte daar en op dat moment wel contact met het grote verdriet van haar scheiding.

Mensen die daarentegen uit een vechtscheiding komen, kunnen daar nog een leven lang last van houden. We kennen allemaal wel de sinds lange tijd gescheiden ouders die elkaar zelfs op de bruiloft van hun kinderen niet onder ogen willen komen.

Het verwerken van de scheiding kan dus jaren duren. Maar hoe doe je dat? 

Een goede scheiding is het halve werk

Wat is een goede scheiding ook alweer? Een goede scheiding begint bij een goede scheidingsmelding. Vervolgens zoek je de hulp die het beste bij jou past. Dan ga je in goed overleg met elkaar afspraken maken over alle relevante zaken. Meestal doe je dat onder begeleiding van een zorgvuldig uitgekozen mediator. Vervolgens worden alle afspraken goed vastgelegd en alle formaliteiten goed geregeld.

In de voorgaande hoofdstukken heb ik je uitgelegd hoe je dat allemaal kunt doen. Als het is gelukt, zul je merken dat het verwerken van de scheiding heel wat vlotter zal gaan dan wanneer je elkaar de tent uitvecht.

Natuurlijk heb je in de jaren na de scheiding momenten waarop je emotioneel bent. Maar per saldo is een ‘goede scheiding’ de beste voorbereiding op een leven na de scheiding.

De scheiding van Minke is daar een lichtend voorbeeld van.

Aan alles wennen net na de scheiding

De rolverdeling zoals die tijdens het huwelijk gold, geldt niet meer. Je moet nu alle klusjes zelf opknappen. Er moet nieuwe woonruimte worden gevonden en wellicht ook nieuw werk. Ook de zorg voor de kinderen is veranderd. Als ze bij jou zijn, komt de zorg volledig op jou neer. Als ze bij de andere ouder zijn, is het huis leeg. Er klinkt een stilte die je niet gewend bent.

Veel mensen hebben het in deze periode zwaar; ze zijn vaak moe en moeten wennen aan de nieuwe omstandigheden.

Niet alleen maar in negatieve zin trouwens. Want de druk van een slechte relatie ligt nu immers ook achter je. Dingen die je tijdens je relatie niet deed, maar wel wilde doen, ga je nu gewoon doen. Misschien voel je zelfs al iets voor een ander, wat natuurlijk heel spannend en opwindend kan zijn.

Gevolgen scheiding nog jaren voelbaar

Deze periode van gewenning aan de nieuwe omstandigheden ervaren de meeste mensen als heftig. Hij duurt vaak tussen de één en vijf jaar. Hoe lang precies is natuurlijk heel persoonlijk. De één begint direct met het verwerken van de scheiding, de ander kan na de scheiding nog steeds niet bevatten dat hij of zij inderdaad gescheiden is. In dat laatste geval duurt het proces van het verwerken van de scheiding ook langer.

Wat doe je als er toch (weer) ruzie ontstaat?

De scheiding ligt nu achter je, maar over sommige zaken is er nog steeds contact tussen jullie. Bijvoorbeeld over de verkoop van de woning. Of over de belastingaangifte waarvoor je nog wat papieren nodig hebt van je ex-partner.

De belangrijkste reden waarom gescheiden mensen nog contact houden, is natuurlijk de kinderen. Je blijft samen verantwoordelijk voor hun opvoeding. Zelfs als ze al volwassen zijn, kom je elkaar af en toe tegen. Bijvoorbeeld op diploma-uitreikingen, verjaardagen, een bruiloft of de geboorte van een kleinkind.

Je hebt de tips uit dit boek tot op de komma uitgevoerd en bent zonder ruzie gescheiden. Maar nu is de scheiding voorbij en heb je toch weer ruzie. Wat doe je dan?

Het antwoord op die vraag hangt natuurlijk af van de situatie. Als je in co-ouderschap voor de kinderen zorgt is het heel belangrijk dat je de ruzie oplost. Lukt dat niet alleen, dan ga je terug naar de mediator.

Maar als je kinderen al zelfstandig zijn en je hebt elkaar verder ook nergens meer voor nodig, wat doe je dan als je wederom ruzie maakt?

Dan doe je wat je altijd doet als je ruzie maakt met een kennis. Want dat is wat jullie dan zijn van elkaar: kennissen.

Misschien dat ik daar ook nog eens een boek over kan schrijven: ‘Zo los je een ruzie met een kennis op.’

Over Guido Bakker

Guido Bakker (Utrecht, 1974) was negen jaar lang hoofdredacteur van gecertificeerdemediators.nl, de meestbezochte consumentenwebsite van Nederland op het gebied van echtscheiding, arbeidsconflict en mediation. Hij werkte zelf ook jarenlang als mediator en heeft meer dan 700 mensen bijgestaan bij het oplossen van hun conflict, onder andere als echtscheidingsbemiddelaar.

Hij studeerde politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en met zijn artikelen en onderzoeken over conflicthantering verschijnt hij regelmatig in de media. Hoe voorkom je een vechtscheiding is zijn eerste boek. In 2014 hield hij in een TedX talk een pleidooi voor conflicthantering als verplicht schoolvak. “Als we over de juiste vaardigheden zouden beschikken, kunnen we onze conflicten sneller en beter oplossen,” redeneert hij.

Guido heeft een speciale interesse in de gezondheidszorg. Zo begeleidt hij medisch specialisten door heel Nederland in hun conflicthantering en samenwerken. Deze beroepsgroep heeft te maken met hoge werkdruk en nultolerantie voor fouten. De ideale broedplaats voor conflicten, zou je denken. Toch werken medisch specialisten opvallend goed samen, waarmee zij een belangrijke bron van inspiratie voor hem vormen.

Guido’s gedrevenheid om conflicten op te lossen vindt zijn oorsprong in twee ingrijpende persoonlijke ervaringen. Zo pleegde zijn enige broer op 33-jarige leeftijd zelfmoord omdat hij niet instaat bleek om te gaan met de conflicten waarmee hij vlak voor zijn dood te maken had.

De tweede levenservaring betreft een conflict waar Guido tekort heeft geschoten. Hij werkte in meer dan 60 landen en bekleedde op jonge leeftijd hoge functies bij gerenommeerde internationale organisaties die zich bezighouden met mondiale ziektebestrijding. Toen hij in een belangenverstrengeling verzeild raakte, kwam er een abrupt einde aan zijn glansrijke carrière. Er volgde een slopende, 8 jaar durende internationale rechtszaak die uitmondde in een schikking.

Sindsdien is al zijn werk gebaseerd op één simpele overtuiging, namelijk dat als we onder alle omstandigheden zo goed mogelijk naar onszelf en elkaar kijken er voor ieder probleem een passende oplossing binnen handbereik ligt.

Dankwoord

Door de jaren heen heb ik het voorrecht gehad om als mediator te mogen werken voor honderden mensen uit het hele land. Tijdens de vele gesprekken die gevoerd werden, schonken verreweg de meeste mensen mij hun vertrouwen. Zij stelden zich open terwijl ze zich in een benarde en kwetsbare situatie bevonden. De levenslessen die ik hier heb geleerd zijn van onschatbare waarde. Dank daarvoor.

Voor de totstandkoming van dit boek ben ik dank verschuldigd aan alle mediators van gecertificeerdemediators.nl. Zij vormen een klasse apart.

Specifieke adviezen ten aanzien van de inhoud zijn ruimhartig gegeven door collega’s uit het hele land: Anneke van Teijlingen (Drachten), Caroline Brons (Utrecht), Dick Veldink (Meppel), Diny Veldhuisen (Zutphen), Ingrid Luimes (Rheden), Janneke Lenssen (Elsloo), Lissette van der Lans (Sassenheim), Madelon Wouters (Hoorn), René Gerritsen (Weert) en Rik van der Vies (Lelystad).

Tevens dank aan Alies Ferwerda, Paul en Wendy Scholte Hendriksen voor hun waardevolle kritische blikken.