
Wanneer is het arbeidsrecht van toepassing?
Op het moment dat een werkgever en een werknemer een arbeidsovereenkomst hebben gesloten, valt hun relatie in juridische zin onder het arbeidsrecht. Alle relevante wetten en regels binnen het arbeidsrecht zijn dan van toepassing.
Wat is de kern van het arbeidsrecht?
Het arbeidsrecht bestaat uit talloze regels en wetten, maar uiteindelijk komt het erop neer dat de werkgever en werknemer wettelijk verplicht zijn om zich goed te gedragen ten opzichte van elkaar. Niet dat de wet tot in detail beschrijft hoe ze zich moeten gedragen, maar een werkgever mag zijn werknemer bijvoorbeeld niet zomaar ontslaan. Daarvoor moet aan een aantal eisen worden voldaan.
Bescherming van de werknemer
De relatie tussen de werkgever en werknemer is nooit gelijkwaardig. Omdat werknemers in Nederland vroeger op grote schaal werden uitgebuit door werkgevers, heeft de politiek een groot aantal wetten en regels opgesteld waar iedereen zich in Nederland aan moet houden. Op die manier worden de belangen van de werknemer veiliggesteld.
Zo moet het loon van de werknemer bijvoorbeeld altijd op of boven het wettelijk vastgesteld minimum liggen en hebben werknemers recht op een bepaald aantal vrije dagen. Ook mag de werknemer niet zomaar ontslagen worden als er bijvoorbeeld een conflict is ontstaan met de werkgever.
Arbeidsrecht en de werkgever
Hoewel het arbeidsrecht in zekere zin veel beperkingen oplegt aan de werkgever, is het arbeidsrecht een constant onderwerp van discussie in de politiek. Denk bijvoorbeeld aan de versoepeling van het ontslagrecht en het verhogen van de pensioenleeftijd. Het arbeidsrecht is dan ook een relatief dynamisch terrein waarbij de werkgever en werknemer voortdurend aanpassingen wensen te maken in hun eigen voordeel.
Waar staat het arbeidsrecht beschreven?
Het arbeidsrecht staat beschreven op diverse plekken in de wet. Het voornaamste deel is terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek. Maar er zijn ook diverse andere wettelijke regelingen die ten dele als arbeidsrecht worden beschouwd. Voorbeelden zijn:
Bovendien zijn op veel arbeidsovereenkomsten CAO's van toepassing. Deze collectieve regelingen zijn van toepassing op hele sectoren binnen de arbeidsmarkt. Ook dit zijn vormen van arbeidsrecht waar zowel de werkgever als werknemer mee te maken hebben.
Een werknemer wilde een eenmanszaak oprichten en trakteerde bij zijn afscheid zijn collega’s op taart. Naderhand was er volgens de werknemer geen sprake van ontslagname maar van gegeven ontslag.
Hoewel het niet snel voor zal komen, kan het UWV een uitkeringsgerechtigde dwingen teveel WW ineens terug te betalen. Nadat een werknemer zijn baan had verloren, genoot hij een WW-uitkering. In 2009 kreeg hij te horen dat de uitkeringsinstantie UWV hem te veel had betaald.
Geen instructies voor bellen onder gevaarlijke werkomstandigheden leverde in deze zaak een schending van de zorgplicht op.
Als een werknemer jonge kinderen heeft, dan kan de werknemer tijdelijk minder werken om voor de kinderen te zorgen. Een werknemer heeft recht op ouderschapsverlof als hij of zij een kind verzorgt dat jonger is dan acht jaar. Dit kan ook een adoptie-, pleeg- of stiefkind zijn. Een andere voorwaarde is dat de werknemer minimaal een jaar dienst is.